E-Dergi

Derlerki ziya gökalp'in bütün fikir hayatının semeresi bu kitaptır.Yani fikirlerinin en olgun seviyeye gelip,bu kitabta meyvelerini vermiştir."Türkçülüğün esasları" insan düşünüyorda bir ırkın esası ne olabilir.Doğrusunu söylemem gerekirse kitapta ben bu soruya tatmin edici bir cevap bulmuş değilim.Bilindiği gibi ziya gökalp türk milliyetçiliğinin ilk teorisyenlerinden biridir.Çok büyük! bir ilim adamı olmasına rağmen,işin aslı ortaya doğru dürüst bir fikir koyamamıştır.Onun bu fikirleri ürettiği sırada,Osmanlı devri siyaset ve ilim adamları ve münevver takımı(Tanzimattan sonrasını kastediyorum)Yüzünü tamamen batıya dönmüş,bir dünya görüşünden ve fikir çilesinden mahrum olarak,tamamen Avrupalıların kendi örf,din,anane ve geleneklerine uygun olarak ürettikleri kanunları alıp uygulamak istiyorlardı.Ahmet cevdet paşa gibi bir ilim adamı hariç,bu konuyla ilgilenen pek kimsede çıkmamıştır.Zaten çıkmasıda mucize olurduya,sanayi devrimini yapmış,Rönesansı yaşamış bir Avrupayla elbette bir olamazdık.İşte memleket bu ahvalde iken,asırlardır hiçbir şey üretmemiş olmasına rağmen,ziya gökalp bu konulara hiç kafa yormamış,sadece ırkçılık üzerine kuru bir milliyetçilik yaparak ömrünü doldurmuştur.

Davud dursun yakın tarihle ilgili çalışmalarıyla göze çarpıyor.27 mayıs,12 mart ve 12 eylül dönemlerini anlatan kitaplar yazmış.Bu kitablar sistem olarak aynı,önce dönem hakkında bilgiler verip,daha sonra dönemin gazeteci,aydın ve siyasetçileriyle yapmış olduğu mülakatları kitabın sonuna eklemiş,tam doyurucu olmamakla beraber kitab okunabilir.Yakın tarihimizi bilmek zorundayız,geçmişini bilmeyenin geleceğe ait planları pek sağlam olmayacaktır.

Ziya gökalp'in bu kitabıda üç temel üzerine oturtulmuş.Irk,din ve terakki yani asri olma,diğer bir deyişle modern olma dünyadaki modern ülkeler safında yer alma.Bu üç ana başlıkda kendi içerisinde değerlendirilmiş.Dil ve eğitim yönünden,bu kitabta sosyoloji değilde felsefe daha ağır basıyor.Mesela gökalp'in islam anlayışı,islamın kaynaklarına göre değilde kendi çizmiş olduğu bir islam ve din anlayışı etrafında şekilleniyor.Yani kitaba uyacağına kitabına uydurma gayreti elbette göze çarpıyor.İslamın kendi özelliklerinden çok,genel olarak din mefhumu etrafında din'in toplumsal birliktelik ve yapıştırıcı özelliğini öne çıkarıyor.Tabiki bir müslüman olarak buna katılmak mümkün değildir.Yani şunu anlatmak istiyorum,gökalp din olsunda bir milli din ne olursa olsun düşüncesinde.

Kitab 10 temmuz inkilabı yani 2,meşrutiyetin ilanını ve gelişen olayları konu alıyor.İnkilab sürecinden sonra makedonyanın,suriyenin,arnavutluğun nasıl elden çıktığınıda konu ediyor.Ayrıca ermeni meselesinide ele alıyor.Aslında osmanlıda devlet adamı olarak,uzun zaman görev yapmış,özellikle valilik yapmış bir insanın tabiki o döneme ait şahadetleri dikkate değerdir.Fakat kitabın eksik yönü bence edebi tarzındadır.Konuları ele alış ve anlatış uslubu çok donuk ve sıkıcı,işte burada şunun değerini idrak ediyoruzki,edebiyat adamı her zaman doyurucu ve akıcı eserler verir.Edebi bilgisi olmayan ise sıkıcı kitablar yazar ve derdinide güçlükle anlatır.

Ziya gökalp,bu eserinde hars yani kültür ve medeniyeti anlatmış.Kültürün ve medeniyetin toplumun bir özelliği ve yapıştırıcı unsuru olduğuna dikkat çekmiş.Sosyoloji ilmi bakımından çok kısa ve basit bir kitapçık,aslında daha derinlemesine konuları açıklayabilirdi.