Osmanlı’nın son döneminde yaşayan Aktar Mehmed Efendi, müşkül bir durumdan kurtulmak ve borcunu ödemek için bir gece gördüğü rüya üzerine "define" arayışına girer. Osmanlı yönetime verilmiş bir dilekçeyle kendisine bir de memur görevlendirilir.
Arzuhâl’de Mehmed Efendi’nin bu defineyi arayışı merak ögesi de diri tutularak konu ediliyor. Bu arayışın, Kur’an-ı Kerim’den kıssalarla çeşitlendirilip anlatılmasıyla hikâyelere ayrı bir renk katılıyor.
Bu eserde dönemin sosyal yaşamından aktarılan tablolar, sıcacık hikâyeler ve içtenlikli bir anlatım eşliğinde biçimlendiriliyor. Esra Belli, Kur’an-ı Kerim’den el alarak hikmetamiz bir havada "ruhu olan" değer merkezli hikâyeler yazarak Türk hikâyeciliğinin kıssadan hisse geleneğine bir ilmek de atmış oluyor böylece.
Masalsı bir atmosferde, kadim bir evrenden bugünün okuyucularına ses veren bu hikâyelerde, doğruluk, dürüstlük, aza kanaat, şükür, nasip, kader, yolculuk, ahilik, kalbin itaati, yardımlaşma, dayanışma, sevgi vb. eskimeyen değerlerimiz aynı cihette Musa-Hızır yolculuğundan hikmetli anlatımlar içererek bir serüven duygusunu da beraberinde taşıyor.
Arzuhâl, "doğası bozulmamış" zamanlardan örnek davranışlar da göstererek bu "yapaylıklar ve sahtelikler yüzyılında" sahici olana özlem duyan okuyucuların dikkatine sunuluyor.
