Bu çalışma, Osmanlı İmparatorluğu’nun Balkanlar’daki taşra yönetim
yapısını anlamak adına önemli bir örnek teşkil eden İştip kazasının, 19.
yüzyılın sonları ile 20. yüzyılın başları arasındaki dönemi ele almaktadır.
İştip, bugünkü Kuzey Makedonya sınırları içinde yer alan, Osmanlı
idarî teşkilatında “kaza” statüsünde bulunan bir yerleşim yeridir. Çalışmada,
İştip’in sosyal, ekonomik ve idarî yapısı daha ziyade salnâmelerden
yola çıkarak incelenmiştir. Araştırma; o dönem kazanın nüfus
yapısı, ekonomik durumu, idarî yapısı ve toplumsal dinamiklerini ayrıntılı
bir şekilde ortaya koymayı amaçlamaktadır. Osmanlı taşrasında
yerel halkın devlet ile kurduğu ilişkiler, reaya ile yöneticiler arasındaki
etkileşimler ve toplumsal tabakalaşma yapısı çalışmanın temel inceleme
alanları arasındadır. Aynı zamanda, şehirdeki Müslüman ve gayrimüslim
nüfusun birlikte yaşam pratikleri de dikkate değer bir şekilde
değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, İştip örneği üzerinden Osmanlı taşra
sisteminin çok kültürlü, çok dinli ve çok katmanlı yapısı anlaşılabilir
hale getirilmiş; merkez taşra ilişkileri ile yerel idarenin işleyişine dair
özgün katkılar sunulmuştur. Bu bağlamda, çalışma hem Balkan tarihine
hem de Osmanlı sosyal tarihine önemli katkılarda bulunacaktır.
