1. Cilt: Moskova’dan Sibirya’ya Bir Uyanışın Öyküsü
Piotr Kropotkin, Moskova’daki çocukluk yıllarından başlayarak eski Rus soyluluğunun katı gelenekleri ile serfliğin acı gerçekleri arasındaki zıtlığı gözler önüne seriyor. Çar I. Nikolay döneminin askerî disiplini altında geçen öğrencilik yıllarını ve saray sayfalar birliğindeki tanıklıklarını, dürüst ve eleştirel bir dille aktarıyor. Kropotkin’in bilimsel merakı ve doğa sevgisi, onu konforlu saray hayatı yerine Sibirya’nın keşfedilmemiş topraklarına, zorlu bilimsel seferlere yöneltiyor. Sibirya’daki idari görevleri sırasında bürokrasinin işleyişini ve halkın yoksulluğunu bizzat tecrübe etmesi, onun düşünce dünyasında geri dönülemez bir kırılma yaratıyor. Bu cilt, bir prensin imtiyazlı dünyasından kopup halkın gerçeklerine doğru attığı ilk adımların ve devrimci bir bilincin tohumlarının atılmasının hikâyesidir.
2. Cilt: Bilim, Özgürlük ve Devrim Yolunda
Anıların ikinci cildinde, Kropotkin’in St. Petersburg’daki yoğun bilimsel çalışmalarıyla başlıyor ve Sibirya’da edindiği tecrübelerin coğrafya bilimine sunduğu devrimci katkıları anlatıyor. Finlandiya’daki buzul incelemeleri sırasında toplumsal adaletsizliği iliklerine kadar hisseden yazar, akademideki parlak kariyerini bir kenara iterek kendini ezilenlerin mücadelesine adıyor. Avrupa’ya yaptığı ilk yolculukta tanıştığı Jura Federasyonu ve işçi hareketleri, onun anarşist-komünist düşüncelerinin temelini oluşturuyor. Çarlık Rusyası’nın zindanlarından kaçışının nefes kesen öyküsü ve ardından gelen sürgün yılları, bir devrimcinin bitmek bilmeyen azmini ve umudunu temsil ediyor.
