İsmail’in Gülüşü , kurbanı yalnızca bayram günlerinde yerine getirilen bir ibadet, tarihsel bir gelenek ya da fıkhî hükümler bütünü olarak değil; insanın Allah’la, kendisiyle, toplumla, tarihle, iktidarla ve ölümle kurduğu ilişkinin merkezî kavramlarından biri olarak ele alıyor. Yasin Aktay bu eserinde, kurbanın görünen yüzünün ötesine geçerek onun teo-politik, felsefî, sosyolojik ve varoluşsal boyutlarını aynı düşünce ufkunda buluşturuyor.
Kitap, Hz. İbrahim’in rüyası ve imtihanından Hz. İsmail’in teslimiyetine; Hacer’in dışlanmışlığından Safa ile Merve arasında kurulan hafızaya; haccın küresel sosyolojisinden modern dünyanın seküler kurban mekanizmalarına kadar uzanan geniş bir tartışma alanı açıyor. Yahudilik ve Hıristiyanlıktaki kurban telakkileriyle İslam’ın kurban anlayışı karşılaştırılırken, kurbanın tarih boyunca nasıl farklı anlamlar kazandığı, hangi noktalarda bozulduğu ve tevhid ekseninde nasıl yeniden inşa edildiği dikkat çekici bir berraklıkla ortaya konuyor.
Eserin merkezinde yer alan “İsmail’in gülüşü” ise sadece kadim bir kıssanın unutulmuş ayrıntısı değildir. O gülüş, dışlananların, mirastan mahrum bırakılanların, susturulmak istenenlerin ve tarih sahnesinden silinmek istenenlerin geri dönen sesi olarak yorumlanıyor. Bu nedenle kitap, Gazze’den Filistin’e, modern egemenlik biçimlerinden görünmeyen şiddet rejimlerine kadar uzanan çağdaş meseleleri de kurban kavramı etrafında yeniden düşünmeye çağırıyor.
İsmail’in Gülüşü, fedakârlık ile iktidar, teslimiyet ile özgürlük, kutsal ile şiddet, ritüel ile hakikat arasındaki gerilimleri derinlikli ve özgün bir dille tartışan güçlü bir düşünce kitabı. Kurbanın gölgesinde insanlık hâlini yeniden anlamak isteyenler için hem entelektüel bir muhasebe hem de çağımızın vicdanına yöneltilmiş esaslı bir soru: Bugün İsmail gülse, onu yine çöle mi sürerdik?
