Tanzimat döneminin en çalkantılı yıllarına ışık tutan bu eser, Osmanlı Devleti’nin kaderini değiştirmeye çalışan bir avuç idealist gencin destansı mücadelesini anlatıyor. Hareketin bizzat içinde yer alan Ebüzziya Tevfik, Yeni Osmanlılar Cemiyeti’nin gizli kuruluşundan Avrupa’daki sürgün yıllarına kadar uzanan süreci tüm çıplaklığıyla gözler önüne seriyor. Kitapta Namık Kemal, Ziya Paşa ve Ali Suavi gibi hürriyet davasının dev isimlerinin fikir ayrılıkları, fedakârlıkları ve sürgün hayatındaki zorlu direnişleri ilk ağızdan aktarılıyor. Dönemin mutlakiyetçi idaresine karşı meşrutiyet bayrağını açan bu cemiyetin, "hücre" usulüyle nasıl örgütlendiği ve bir ihbar sonucu nasıl dağıldığı belgelere dayanarak işleniyor. Sultan Abdülaziz ve dönemin güçlü sadrazamları Âli ile Fuad Paşaların politik satranç oyunları, hatıratın en çarpıcı sayfalarını oluşturuyor. İlk defa 1909 yılında Tasvir-i Efkâr gazetesinde tefrika edilen bu metinler, Yeni Osmanlılar üzerine yapılmış en kıymetli ana kaynaklardan biri olarak kabul ediliyor.
Ebüzziya’nın keskin gözlemleriyle şekillenen anlatı, Dr. Av. Faruk Yılmaz’ın sadeleştirmesiyle okuru sadece siyasî bir tarihe değil, aynı zamanda imparatorluğun can çekiştiği bir devrin ruhuna davet ediyor. Belgrad Kalesi'nin kaybından Girit olaylarına, Mısır meselesinden Londra ve Paris sokaklarındaki yayın mücadelesine kadar geniş bir panorama sunuluyor. Elinizdeki çalışma, Ziyad Ebüzziya derlemelerinden de istifade edilerek günümüz Türkçesiyle yeniden tarihin tozlu raflarından indiriliyor. Hürriyet, adalet ve vatan kavramlarının Osmanlı fikir dünyasında nasıl kök saldığını anlamak isteyen her araştırmacı ve tarih meraklısı için bu kitap vazgeçilmez bir başvuru kaynağıdır.
