Dr. Av. Faruk Yılmaz’ın titizlikle yayına hazırladığı 2. cilt, Ebuzziya Tevfik’in kaleminden Jön Türkler hareketinin en çalkantılı ve buhranlı dönemlerine ışık tutuyor. Yeni Osmanlılar Cemiyeti’nin kendi içindeki fikir ayrılıklarının, Ali Suavi’nin yarattığı derin anlaşmazlıkların ve Hürriyet gazetesinin kapanmasına giden sürecin perde arkası, içeriden bir bakışla anlatılıyor. 2. Ciltte, Namık Kemal’in Avrupa’dan dönüşünü, İbret gazetesindeki cesur mücadelesini ve meşhur tiyatro olayı sonrası yaşadığı sürgün günlerini tüm canlılığıyla gözler önüne seriyor. Âli Paşa’nın vefatı ve Mahmud Nedim Paşa’nın sadaretiyle değişen siyasi iklim, saray çevresindeki rüşvet çarkları ve Baron Hirsch anlaşması gibi dönemin karanlık olayları belgelerle ifşa ediliyor. Bu ciltte, Şinasi’den Abdülhak Hamid’e, Şehzade Murad Efendi’den Yenişehirli Ahmed Efendi’ye kadar devrin kilit isimleriyle olan temaslarını tarihi birer vesika olarak sunuyor.
Sansürün gölgesinde çıkarılan Diyojen, İbret ve Sirac gibi yayın organlarının karşılaştığı baskılar, Türk basın tarihinin zorlu köklerini anlamamızı sağlıyor. Ebuzziya Tevfik, sadece siyasi olayları değil, sürgün psikolojisini, dostlukları ve ihanetleri de samimi bir dille aktarıyor. Yarım kalmış bir hatırat olmasına rağmen eser, içerdiği detaylarla dönemin ruhunu ve "hürriyet" kavramının nasıl ağır bedellerle savunulduğunu kanıtlıyor. Yakın tarihimizin siyasi entrikalarını ve fikir mücadelelerini birinci ağızdan okumak isteyenler için eşsiz bir başvuru kaynağıdır. "Jön-Türkler (Yeni Osmanlılar Tarihi) - II", Türk demokrasi tarihinin emekleme dönemindeki sancıları anlamak adına kütüphanelerde mutlaka bulunması gereken bir klasiktir.
