Yirminci yüzyılın ortalarında doğduysanız, şehirlerin büyüdüğüne, makinelerin zorlu işleri kolaylaştırdığına, bir de havaların ısındığına tanık olmuşsunuz demektir. Artık her yaz bir öncekinden daha sıcak, sonbaharlar daha ılık, bahar çiçekleri daha erkenc i, yağmurlar, rüzgârlar daha vahşi. Ekosistem değişimlerinin hiç olmadığı kadar süratli yaşandığı bu dünyaya kuşların gözünden bakan Çağan Şekercioğlu ve Janice Wormworth, Kanatlı Nöbetçiler’in öykülerini iklim değişikliğinin parmak izlerine tercüme ediyor.
Â
Bu dünyada istilacı bitkiler, deniz papağanlarını binbir zahmetle açtıkları tünelleri terk etmeye zorluyor. Batı Afrika’dan Hollanda’ya erken gelmeyi başaramayan kara sinekkapanlar ise tırtıl bolluğuna yetişemiyor. Avrupa’da yazın gelişini müjdeleyen guguk kuşunun sabah ötüşü bu dünyada daha az duyuluyor. Kuzey Kutbu’nda kuluçkaya yatmış kalın gakalı alklar sivrisineklerin istilasına uğruyor. İklim değ işikliğinin ön saflarında varolma savaşı veren Kanatlı Nöbetçiler bize dağların tepesinden, okyanusların derinliklerinden, çöllerden ve kutuplardan haber getiriyor: Hiçbir habitat, hiçbir tür ve hiçbir halk bu değişimden kaçamayacak.
Çağan Şekercioğlu ve Janice Wormworth’un ilmek ilmek ördüğü bu küresel tablo soru işaretleriyle dolu. 2030’a kadar yıllık kar bondioksit emisyonlarımızı yüzde 25 oranında azaltabilecek miyiz? Ortalama sıcaklık artışlarında 2° C’lik emniyet sınırını aşacak mıyız? Yaşadığımız ekosistem kırılma noktasına ne kadar yaklaştı? Bu soruların cevapları belirsiz. Ancak yazarların onlarca yıll ık gözlem ve araştırmanın filtresinden süzerek önümüze serdiği ipuçları yolumuzu aydınlatabilir: kimi zaman yaşam alanını kuzeye kaydıran bir küçük ak balıkçıl, kimi zaman göç etmekten vazgeçen bir florya kuşu, kimi zaman da birkaç çiftten koca bir koloni yaratmayı başaran kahverengi nodiler doğa korumanın bu cesur yeni dünyasında bizler rehber olacak.
Â
Janice Wormworth, bilim yazarı ve iletişimcidir.
Çağan Hakkı Şekercioğlu, ekolog, ornitolog, tropik biyolog ve Utah Üniversitesi ve Koç Üniversitesi’nde profesördür.
