“Modern zamanlardaki beklenti dinin siyaset alanından çekilmesi ve siyasetin seküler bir alana dönüşmesiydi. Gücünü dinden ya da Tanrı’dan alan egemenlerin yerine, gücünü halktan, yasalardan ve akıldan alan yöneticiler iktidara geleceklerdi. Ama bugün her türüyle köktenciliğin canlandığı iddia ediliyor, köktenci dini hareketler de buna dahil. Komşu kitabı bize, modern siyasetin içinde bu boyutun aslında hiç kaybolmadığını, teolojik damarın hep süregeldiğini gösteriyor. İster dinci köktencilik ister kimlik siyaseti ya da popülizm veyahut sözde apolitik teknokratizm şeklinde olsun, bütün bu yaklaşımlar içlerinde bir teolojik boyut taşımaktadırlar. Ne açıdan? Tümü politik gücü temellendirdikleri zeminin bilgisine sahip olduklarını iddia ediyorlar; tümü kendisini siyasetin egemen paradigmasının taşıyıcısı olarak konumlandırıyor; tümü kimin neye (para, güç, keyif) sahip olacağına karar verme konumunda. Yani kimin dışlanacağına, kimin iktidar olacağına, kimin sesinin kısılacağına karar verme prosedürleri teşkil ediyorlar. Başka bir deyişle, komşunun/ötekinin sınırlarını çiziyorlar, bu teolojik boyut “komşunu kendin gibi sev” emrinin yorumlarından sadece biri tabii ki. Tam da bu aynı boyut, evrenselci, kimlikleri dolayımlayarak aşan, kapsayıcı, farklılığa alan açan bir yerden de okunabilir. Kısacası bir şeyin önünde “teolojik” sıfatının olması, onda kurtarılmaya değer hiçbir şey olmadığı anlamına gelmiyor. Ama bugünkü politik atmosfer düşünüldüğünde pek çok kişinin dinlerden gelen ya da onunla ilişkili herhangi bir kelimeye bile soğuk bakmaları da anlaşılabilir doğrusu. Hayretle, dini metinlere atıflar yapılarak savaşların sürdürüldüğünü görüyor ve soruyoruz “eşitlik, özgürlük ve kardeşlik” sadece içi boş bir laf mıydı? Komşu kitabı okurlara benim burada kendi açımdan sunduğum perspektiflerin çok çok ötesinde açılımlar sunacak değerde bir kitap.” Özgür Öğütcen
“Komşunu kendin gibi sev.”
Tevrat’tan Hıristiyanlığa, oradan modern ahlak düşüncesine uzanan bu buyruk, insanlığın en yüce etik ideallerinden biri olarak kutsandı. Ama Freud’un sorduğu o rahatsız edici soru hâlâ ortada duruyor: Bu emir gerçekten mümkün mü? Ve eğer mümkün değilse, neden hâlâ vazgeçilmez?
Slavoj Žižek ile birlikte, çağdaş eleştirel teori ve siyasal teoloji alanında dünyaca saygın isimler olan Eric L. Santner ve Kenneth Reinhard’ı bir araya getiren Komşu: Siyasal Teoloji Üzerine Üç Sorgulama’da bu buyruk romantik ya da hümanist bir sığınak olarak değil, tekinsiz, sarsıcı ve huzursuz edici bir problematik olarak ele alınıyor. Çünkü “komşu” her zaman sevecen, tanıdık ve zararsız bir yüz taşımaz; bazen de katlanılmaz, travmatik bir aşırılık şeklinde karşımıza çıkar. Bu kitapta yazarlar psikanaliz, teoloji ve siyaset felsefesini buluşturarak, sevgi ile nefretin, etik ile şiddetin, insani olan ile insanlıktan çıkmış olanın sınırlarında dolaşan bu karanlık bölgeyi cesurca yokluyorlar.
Kurallara dayalı olduğu söylenen uluslararası düzenin dikişlerinin patladığı bir dönemde, “komşu” sorusu artık yalnızca ahlaki değil, doğrudan siyasal bir soru. “İnsan” dediğimiz şeyin kırılgan sınırlarını tartışmaya açan bu kitap, çağımızın karanlığına bakmaktan kaçınmayan, sarsıcı ve vazgeçilmez bir düşünsel yüzleşme.
