Fransızların burada ne işi var? Bunca merak ettikleri eski yazılı taşlarda ne bulacaklar ki? Yoksa buraya define aramaya mı gelmişler?
1876 yazında Marmaris’ten başlayıp Tarsus’a kadar uzanan zorlu bir yolculuğa çıkan Fransız arkeolog Léon Maxime Collignon, Türk köylülerinin bu meraklı soruları eşliğinde yabancı gözlerden ırak kalmış Anadolu’nun güney kıyılarını arşınlamaya başladı. Seyahati boyunca sadece antik harabelerin değil, canlı bir tarihin de tanığı oldu.
Bir Anadolu Seyahatinden Notlar, Batılı bir aydının Doğu’ya bakışındaki o derin ve tanıdık çelişkiyi tüm çıplaklığıyla gözler önüne seriyor: Bir yanda Türkleri "yönetilemez bir ihmalin failleri" ve "medeniyetin üzerini örten bir perde" olarak gören kibirli bir oryantalist bakış; diğer yanda Abdullah Bey’in sofrasındaki asalete, Yörüklerin ballı süt ikramındaki samimiyete ve Tefenni’deki pehlivanların heybetine kayıtsız kalamayan büyülenmiş bir sanat tarihçisi.
Marmaris rıhtımında âşık atışması yapan ozanlardan, Karamanlı’daki gül şölenlerine; Selanik’te konsolosların öldürülmesiyle Anadolu Rumlarına yayılan korku dalgasından, Tarsus’un meşhur Donuktaş efsanesine kadar bu notlar, okuru Güney Batı Anadolu'nun 19. yüzyıldaki izole kalmış dünyasına götürüyor. 1897 Osmanlı-Yunan Harbi’nin gölgesinde yayınlanmış siyasi bir manifesto olduğu kadar, Avrupa’nın bizi nasıl görmek istediği ile gerçekte ne olduğumuz arasındaki o ikilemli hattı okumak isteyenler için eşsiz bir zaman kapsülü.
