Modern Avrupa diktatörlüklerinde yaşamak nasıl bir tecrübeydi — ve bunun bedeli neydi?
Lise Pine’ın editörlüğünde alanının önde gelen akademisyenlerini bir araya getiren bu çalışma, 20. yüzyıl Avrupa’sında hüküm süren sekiz totaliter rejimi mercek altına alarak, diktatörlük koşulları altında gündelik hayatın nasıl şekillendiğini benzersiz bir karşılaştırmalı yaklaşımla inceliyor. Kıtayı ve yüzyılı belirleyen bu siyasal rejimlerin gölgesinde yaşamış sıradan insanların deneyimleri, aşağıdaki temel başlıklar üzerinden ele alınıyor:
- Muhalefetin ve çok partili siyasal hayatın yok edildiği Tek Parti idaresi
- Lider etrafında inşa edilen kişilik kültleri ve mitolojiler
- Basın, yayın ve kamusal söylem üzerindeki sansür
- Propaganda ve siyasal ikna yöntemlerinin yaygın kullanımı
- Rejimin cebir ve şiddet araçlarına başvurması
- Boş zamanların devletçe denetimi ve yönlendirilmesi
- Çalışma hayatı, kariyer olanakları ve kayırmacılık ilişkileri
- Direniş reflekslerinin ve itiraz imkânlarının sınırları
- Beyin yıkama, itaat ve boyun eğdirme mekanizmaları
- Sivil toplumun tasfiyesi ve devletin özel hayata müdahalesi
- Cinsel yaşam, cinsiyet rolleri, eğitim ve aile planlamasına yönelik dayatmalar
- Despotizmin etkisi altında dinî, ekonomik, kültürel ve sanatsal faaliyetler
- Beslenmeden barınmaya dek uzanan, ‘normalleşmiş’ rutin uygulamalar
- Faşist, Nazi ve komünist ideolojilerin rıza üretimindeki rolü
Bu çerçevede Stalin’in SSCB’si, Hitler’in Almanya’sı, Mussolini’nin İtalya’sı, Franco’nun İspanya’sı, Salazar’ın Portekiz’i, Çavuşesku’nun Romanya’sı, Honecker’in Doğu Almanya’sı ve Ulmanis’in Letonya’sı, en çok merak edilen, çoğu zaman göz ardı edilmiş ya da yanlış bilinen yönleriyle gözler önüne seriliyor.
Modern Diktatörlüklerde Yaşamak, Avrupa’nın yakın tarihindeki en karanlık dönemlere ışık tutarken, otoriter rejimlerin yalnızca siyasal yapıları ve teamülleri değiştirmekle yetinmeyip, insanların ömürlerini de ne ölçüde dönüştürdüğü sorusuna çarpıcı yanıtlar sunuyor.
