İnsan organizması; sinir sistemi, bağ dokusu, dolaşım, hormonal sistem ve bağışıklık sistemi arasında kesintisiz bir iletişimin sürdüğü dinamik bir bütündür. Bu bütünlüğün korunmasında nörovejetatif sistem; iç ve dış uyaranları algılayan, organlar ile dokular arasındaki uyumu sağlayan ve organizmanın değişen koşullara verdiği yanıtları düzenleyen temel sistemlerden biridir.
Nörovejetatif sistemde ortaya çıkan regülasyon bozuklukları; dolaşım, sindirim, solunum, kas-iskelet sistemi, hormonal yanıtlar ve ağrı mekanizmaları üzerinde farklı klinik yansımalar oluşturabilir. Bu nedenle nörovejetatif sistemi yalnızca sempatik ve parasempatik aktivite üzerinden değil; segmental ilişkiler, visseral bağlantılar, fasya, ganglionlar ve merkezi-periferik sinir sistemi arasındaki karşılıklı etkileşimler çerçevesinde değerlendirmek gerekir.
Bu kitapta nörovejetatif sistem regülasyonu; nöralterapi, osteopati, manuel terapi, bozucu alan ve nöromodülasyon yaklaşımlarıyla birlikte ele alınmıştır. Amacımız; nörovejetatif sistemin anatomik ve fizyolojik temellerini klinik bilgilerle bir araya getirerek organizmanın düzenleyici mekanizmalarının daha iyi anlaşılmasına ve hastaların bütüncül biçimde değerlendirilmesine katkı sağlamaktır.
Bu eserin, nörovejetatif sistem regülasyonu alanında çalışan sağlık profesyonelleri için yol gösterici ve uygulamaya dönük bir kaynak olmasını diliyorum.
Mehmet Ünal
