Bedava Kargo

Osmanlı Tarih ve Hukuk Istılahları Kamusu

1989 Haziran’ında Osmanlı Kanunnâmleri ve Hukûkî Tahlilleri adlı 11 ciltte tamamlanan hukuk külliyâtının Birinci Cildini hazırlarken ve özellikle de kavram fihristi için gayret gösterirken, gördüm ki, çoğu ıstılâhlar mevcut tarih ve hukuk lügatlerinde ve kamuslarında bulunmamaktadır. O zaman inşallah bu proje biterse, tamamen Kanunnâme metinlerine ve hatta onların ifadelerine dayanarak bir Osmanlı Tarih Lügati hazırlayayım diye hayal ettim. Bu Kamus’un doğmasına iki önemli hatıra da etkili oldu.
Birincisi: Prof. Halil İnalcık  merhumun “Akgündüz Hoca! Cumhuriyet devri tarihçileri çoğunlukla Arapça bilmezler. Ayrıca başta fıkıh olmak üzere İslâmî İlimlerden habersizdirler. Osmanlı Tarihinin izah ve yorumu için bunlar temel şartlardır. Bu iş, Arapça, Farsça ve İslamî İlimleri bilmeyi zarurî kılıyor. Sen bunu yapabilirsin. Gelecek nesillere temel kaynak olur.” İkincisi: Merhûm Yılmaz Öztuna, en son Osmanlı’da Harem kitabımı okuyunca beni aradı ve şöyle dedi: Akgündüz Hoca! Eğer ömrüm yeteceğini bilsem, senin kaleme aldığın kitapları tam olarak okur ve kitaplarımı tekrar gözden geçirirdim. Bunların sonunda bir Kamus hazırlamayı unutma.”
İslâmî İlimler ve özellikle İslam Hukuku incelenmeden kaleme alınacak Osmanlı Tarih Lügatleri eksik ve hatta bazıları hiç hükmünde olduğu için, biz Osmanlı Tarih Kamusu yerine Osmanlı Tarih ve Hukuk Kamusu ismini tercih ettik. Bu ikisini iç içe daireler kabul edip, çalışmamıza İslam ve Osmanlı Hukuku ıstılâhlarını da ekledik. Elbette ki, bizim de hatalarımız olacaktır ve vardır. Özellikle hangi dilden geldiği konusunda eksikliklerimiz bulunacaktır. Okuma hatalarımız ve izah hatalarımız da kaçınılmazdır. Bu sebeble bütün İslam hukukçuları ve Osmanlı tarihçilerinden ve hatta bütün okuyucu ve araştırmacılardan istirhamımız, buldukları hataları tashihleriyle birlikte ve ilâve edilecek maddeleri de bize hatırlatmalarıdır. İnsana ait eserler, başlangıçta mükemmel olmayacağından, bu tavsiye ve tashihlerle Kamusumuz daha da gelişecek ve büyüyecektir.
OSMANLI TARİHİNİ VE HUKUKUNU ANLAMAK VE YORUMLAMAK İÇİN İSLÂMÎ İLİMLER VE HELE FIKIH İLMİ ZARÛRÎDİR: “Osmanlı tatbikatı tetkik edilmeden hiçbir İslâm Hukuku konusu tam olarak araştırılamaz. Yapılan araştırmalar nâkıs kalır. Tam tersi daha da fecidir. Arapça ve İslam Hukuku bilinmeden yapılan Osmanlı Tarih araştırmaları ise, çoğunlukla yok hükmündedir.” Hakikatın böyle olduğunu, bu Kamusu tamamıyla mütalaa edenler idrâk edeceklerdir. Mesela tarihçiler, Osmanlı vergi hukuku hakkında çoğunlukla yanılgı içindeler. Halbuki Ebüssuud Efendi, hem bütün fetvalarında ve hem de konuyla alakalı Osmanlı Kanunnâmeleri adlı kitabımızın Dördüncü Cildinde neşrettiğimiz Öşür Risâlesi adlı Risâlesinde Çift resminin harâc-ı muvazzaf olduğunu ve nasıl hesaplandığını açık seçik izah etmektedir. İslâm Ansiklopedisindeki bennâk resmi ve Padişah maddelerinde de aynı hatalar tekrarlanmış ve maalesef müsteşriklerin ve yanlış yorumların tekrarına gidilmiştir. Merak edenler aynı maddeleri bu Kamus’daki izahlarla karşılaştırabilirler. İslâmî İlimler ve özellikle İslam Hukuku incelenmeden kaleme alınacak Osmanlı Tarih Lügatleri eksik ve hatta bazıları hiç hükmünde olduğu için, biz Osmanlı Tarih Kamusu yerine Osmanlı Tarih ve Hukuk Kamusu ismini tercih ettik. Bu ikisini içi çe daireler kabul edip, çalışmamıza İslam ve Osmanlı Hukuku ıstılâhlarını da ekledik.
OSMANLI TARİH VE HUKUK ISTILÂHLARI İÇİN MEVCUT ESERLER YETERLİ DEĞİL Mİ? Bu soruyu da cevaplamak gerekmektedir. Konuyu ikiye ayırarak izah edelim: A) TARİH LÜGATLERİ TAM YETERLİ DEĞİLDİR: Bu konuda akla gelebilecek eön önemli eserler, elbette ki, Mithat Sertoğlu’nun Osmanlı Tarih Lügati, Mehmet Zeki Pakalın’ın Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü adlı dev eseri ile son dönemlerde kaleme alınan tarih sözlükleridir. Bunlar iki açıdan yeterli değildir: Birincisi, kemiyet açısındandır. Eğer sadece Resm başlığı altındaki ıstılâhları, bu mevcut lügatlerle kıyaslarsanız, bütün Osmanlı Tarih Lügatlerindeki resm ile başlayan terimler, bizim Kamus’dakilerin yarısına dahi ulaşmamaktadır. Aynı şey çoğu ıstılâhlar için de geçerlidir. Bunun en önemli sebebi, Osmanlı kanunnamelerinin tamamının gün yüzüne çıkmayışıdır. İkincisi, keyfiyet ve muhtevâ açısındandır. Zira çift resmi, bennâk resmi ve bazı maddelerdeki kafa karışıklığı ve yanlış yorumlar, çoğunda devam etmektedir. Sebebi de, Ömer Lütfü Barkan, Fuat Köprülü ve benzerlerinin temsil ettiği resmî tarih anlayışıdır. Bir de son dönemlerde telif edilen lügatlerdeki ilmî hataları nazara alırsanız, gerçekten bütün Osmanlı tarih ıstılahlarının yeniden gözden geçirilmesi zaruret haline gelmiştir. Mesela abdâl kelimesi, bazı sözlüklerde ebdel kelimesinin çoğulu olarak nakledilmiştir. Halbuki Arapça bedîl kelimesinin çoğuludur. Bedîl ise, iyi, güzel ve seçkin demektir. Evliyâullah cemââ’ti manasındır. Ayrıca Anadolu’da bir Türkmen boyudur. Ayrıca sorulan soruya güzel cevap verme, ilk defa bir şeyi yapmak ve bidʻat işlemek demek olan ibdâʻ (إبداع) kelimesi ile bir kişiye sermaye vermek demek olan (إبضاع) kelimesini aynı gibi zannederek manalandırmak ciddî bir ilmî hatadır.
MEVCUT OSMANLI HUKUKU KAMUSLARI DA YETERLİ DEĞİLDİR. Bu konuda aklımıza gelen Ömer Nasuhi Bilmenʻin sekiz ciltlik Hukuk-ı İslamiye ve Istılâhât-ı Fıkhiyye Kamusu adlı muhteşem eseri; Elmalılı Muhammed Yazır’ın İslam Hukuku ve Fıkıh Istılâhları Kamusu isimli ilmî kitabı; içine aldıkları fıkıh terimlerini büyük bir araştrıma sonucu kaleme alan yazarların Diyânet Ansiklopedisi’ndeki fıkıh maddeleri ve elbetteki Arapça olarak telif edilen eski ve yeni eserler (Tehânevî’nin Keşşâfu Istılâhât’il-Fünûn adlı eseriyle, yeni müelliflerden Muhamed Kaleci’nin Muʻcemu Lügat’il-Fukahâ adlı eseri gibi.). Bunların tek eksiği, Kanunnâmelerde zikredilen bazı fıkhî ve kanunî tabirlerin yer almamasıdır. Daha önce de hatırlattığımız gibi, Osmanlı uygulaması incelenmeden kaleme alınan İslam Hukuku ile alakalı eserler, yok hükmünde değildir; amma eksiktir.
Osmanlı Tarih ve Hukuk Kamusu adlı bu eserimizde doğrudan iktibâsda bulunduğumuz yahud özetleyerek aldığımız kaynaklar teker teker sayılmıştır.
ISTILÂHLARIN KAYNAĞI OLAN DİLLER VE YAZILIMLARI: Bu konu bizi en çok yoran ve hâlâ problemlerimizin bulunduğunu itiraf etmemiz gereken bir mevzu’dur. Maalesef bazı kelimelerin tam olarak hangi dilden geldiği konusunda emîn değiliz. Bu konuda kıymetli tarihçi ve hukukçuların gelecekteki bize lütfedip gönderecekleri tashihler ve yeni izahlar; hatta yeni ıstılâh teklifleri bizi memnun edeceği gibi, eserin araştırmacılara daha yararlı olmasına vesile olacaktır.
YER VE ŞAHIS ADLARI: Osmanlı Tarih ve Hukuk Istılâhları Kamusu adını verdiğimiz bu eserde, Osmanlı Tarihini ilgilendiren yer ve şahıs adlarına yer veremezdik. Zira bu konuda yeteri kadar kaynak bulunmaktadır. Osmanlı Tarih ve Hukuk Istılâhları Kamusu adını verdiğimiz bu eserimiz, Osmanlı Tarihi ve Hukukunu yakından ilgilendirmediği müddetçe, tasavvuf ıstılâhlarını ihtivâ etmemektedir. Aynı şey, Osmanlı Edebiyatı, Mantık İlmi, Hadis İlmi, Tefsir İlmi ve benzeri âlet ilimleriyle yüksek ilimleri için de geçerlidir. Ancak Usûl-ı Fıkıh ilminin muhtevâsında yer alan Sarf, Nahiv, Belâğat, Mantık, Münâzara, Cedel, Hadis, Tefsir ve benzeri ilimlerle alakalı ıstılâhlar bu kitaba alınmış bulunmaktadır.
BU KAMUS’TAN HERKES İSTİFADE EDEBİLECEK Mİ? Önemle belirtelim ki, bu eserden istifâde edecekler farklı farklı sınıflardır:
Bütün İslam hukukçuları, fıkıh kitaplarını okuyanlar; hukukçular; ilahiyât, hukuk ve medrese talebeleri, aradıkları İslam Hukuku ıstılahlarının % 90’ını bu kitapta bulacakalardır.
Bütün tarihçiler Osmanlı ve hatta İslam tarihçileri, konuyla alakalı ıstılâhların kahir ekseriyetini bu eserde bulabileceklerdir.
Bu iki grup eğer Türkçe biliyorsa, Türkçe Alfabetik sıraya göre ıstılâhları arayacaklardır. Ancak Türkçe bilmeyen bütün araştırmacıların, ellerinde bütün ıstılâhların sadece Osmanlıca, Farsça yahud Arapça asıllarının bulunması yeterli olacaktır. Zira kitabın sonuna koyacağımız, ıstılâhların Arap Harflerine göre sıralanmış fihriste mürâcaat ederek, hangi sayfalarda izah edildiğini kolaylıkla göreceklerdir.
Bu eser, İslam Hukuku ve Osmanlı Tarihi hakkında merakları bulunan her seviyede insana ve özellikle öğrencilere de doğru bilgiyi aktarma açısından faydalı olacaktır.

Yayın Tarihi
ISBN 9757268925
Baskı Sayısı 1. Baskı
Dil OSMANLICA,TÜRKÇE
Sayfa Sayısı 1535
Cilt Tipi Karton Kapak
Kağıt Cinsi Kitap Kağıdı
Bu üründen 25 adet satılmıştır.
İlgili Kategoriler:
Kitap » Tarih » Türk-Osmanlı
 
Bu kitaba link vermek için alttaki html kodu web sayfanıza koyabilirsiniz;

<a href="https://www.kitapyurdu.com/kitap/osmanli-tarih-ve-hukuk-istilahlari-kamusu/466842.html"> <img src="https://imageserver.kitapyurdu.com/select.php?imageid=6434530&width=85&isWatermarked=true" alt="www.kitapyurdu.com'dan satın al" border=0></a>
% 25
indirim
Kitapyurdu Fiyatı:
123,75
Liste Fiyatı: 165,00
Tedarik Süresi: Yaklaşık 3 İş Günü
Kazancınız: 41,25
Kazanacağınız Puan: 250
Okuyacağım (4)
Okuyorum (1)
Okudum (0)