Deli, Fransız Devrimi’nin kurduğu düzende bir sorun yaratır. Mantıksızlığı nedeniyle yargılanamaz, sorumsuzluğu nedeniyle cezalandırılamaz. Ama kargaşaya neden olduğu için kontrol altına alınmalı ve etkisiz hale getirilmelidir. Peki ama cezai yaptırımların dışında kalan istenmeyen davranışlar nasıl azaltılacaktır?
Burjuva toplumu, kendi ilkelerini korumak için deliliğin zorluğunu üstlenir. İdari boşluklarda, akıl sağlığı tıbbı yeni bir sosyal ilişki –vesayet– dayatır. Amaç, deliliği sosyal düzene dâhil etmektir; ancak bu, “normal” bireyleri kontrol eden kurallardan farklıdır. İlk sosyal tıbbın hayırseverlik idealleri, bilginin gücüyle birleşir. 1838 yasasıyla, akıl hastası statüsü ortaya çıkar: tamamen yardıma muhtaç, reşit olmayan.
Robert Castel, psikiyatrinin bu sözde “altın çağını” özgürleştirici bir ilerleme olarak değil, bakım ve şefkat dili altında kurumsallaşmış bir bağımlılık rejimi olarak ele alır. Psikiyatrinin Doğuşu, yalnızca XIX. yüzyılda akıl hastalığının hukuki ve tıbbi statüsünün nasıl kurulduğunu değil, aynı zamanda modern toplumların sosyal antagonizmaları uzmanlık, vesayet ve tedavi mekanizmaları aracılığıyla nasıl yönettiğini de gözler önüne serer.
Bu kitap, psikiyatrinin tarihini yazarken, modern yönetimselliğin en hassas figürlerinden biri olan “deli” üzerinden, iktidar, bilgi ve bağımlılık arasındaki kalıcı bağı açığa çıkarır.
“Bundan böyle psikiyatri geçmişiyle yaşamak zorundadır. Robert Castel bu geçmişi güçlü ve berrak bir sesle anlatıyor. Korkarım bu, okuru inletecek: Psikiyatrist olmayan birinin, psikiyatrinin inkâr etmeyi tercih edeceği bir geçmişi yeniden kurması. Ama bu genel bir ilkedir: tarih, bellek değildir.”
Michel Foucault
