Atalarımızın, uzun deneyimlerine dayanan yargılarından, bilgece düşünce ya da öğüt olarak genel kural halini almış, halk tarafından da benimsenmiş özlü sözlere atasözü denir.
Atasözleri sözlü gelenekle yaşar. İnsanların düşüncelerini ve belli bir amaçla vermek istedikleri öğüdü adeta belgelendirmek, çok eskiden de akıllı, bilge kişilerin bu şekilde düşündüğünü anlamak için söylenir.
Halkımızın içinden çıkan, bir öğüdü, sağ duyusal bir gerçekliği ya da deneyime dayalı bir gözlemi dile getiren ve halkımızın ortak kullanımına giren özlü sözlerimizin tarihi Türkçe’nin en eski yazılı metinleriyle başlamaktadır.
Orhun Yazıtları’ ndaki "Yufka olanın delinmesi kolay imiş, ince olanı kırmak kolay. Yufka kalın olsa delinmesi zor imiş. İnce yoğun olsa kırmak zor imiş." sözü bu kaynaktaki benzerleriyle birlikte, yazıya geçmiş, en eski Türk atasözlerindendir.
Eski tarihlerden beri, atasözlerini olduğu gibi toplayan kitaplar da vardır. XI. Yüzyılda yaşamış Kaşgarlı Mahmut’un Divan-ü Lügat-it Türk ilk Türk atasözlerini derleyen eserdir. Atasözlerini derlemek amacıyla da birçok eser yazılmıştır.
Atasözleri bellekte kolay kalacak, konuşma dilinde kolay tekrarlanacak, içeriği gibi anlatımı da hoşa gidecek yolda oluşturulmuştur.
Atasözleri halkın yaşama deneyimlerinin sonuçlarını vermekte, insanların davranışlarına yön kazandırması istenen ilkeleri ortaya koymaktadır. Bu sözlerde toplumun ortak değer yargıları yansır.
İlköğretim öğrencileri için hazırlanan bu eserin, yetişkinlerden de önemli ölçüde beğeni kazanacağını düşünülmektedir. Yeni müfredat programının amaçlarını azami ölçüde gerçekleştirmeye çalışılmıştır. Öğrencilerimizin ihtiyaçlarını gözeterek başlamış olunan bu çalışma, büyüyerek elinizdeki kitap haline dönüşmüştür. Bu doğrultuda değerli öğretmen arkadaşlarımızın da eserden önemli ölçüde faydalanabilecekleri umulmaktadır.
Sevgili çocuklar;
Eserin; konuşmadan önce düşünmenize, bildiğinizi ya da ifade etmek istediklerinizi güzel bir şekilde anlatmanıza katkı sağlamasını, derslerinizdeki başarılarınızın artmasına yardımcı olmasını ve erdemli kişiler olarak yetişmenize destek olmasını dilemekteyiz. Ayrıca arkadaşlarınızla, ailenizle yorumlamanızı , atasözlerine ve hayattaki karşılaşacağınız diğer durumlara da eleştirel olarak yaklaşmanızı tavsiye ederiz.
SAMSUN 2025
