Türkiye’de Modern Tıbbın Kurucularından Kırımlı Doktor Aziz Bey, modern Türk tıbbının kuruluş sürecinde önemli bir yer tutan Kırımlı Doktor Aziz Bey’in hayatını, ilmî faaliyetlerini ve eserlerinden seçmeleri bir araya getiren kapsamlı bir çalışmadır. Sefa Saygılı ve Şahap Erkoç tarafından hazırlanan eser, yalnızca bir biyografi kitabı değil; aynı zamanda Osmanlı modernleşmesinin tıp, bilim dili, eğitim ve kurumlaşma alanlarındaki dönüşümünü takip etmeye imkân veren değerli bir kaynak niteliğindedir.
Kırımlı Doktor Aziz Bey, modern Türk tıbbının teşekkül döneminde iz bırakan öncü şahsiyetlerden biridir. O, yalnızca bir hekim ve hoca olarak değil; tıp dilinin Türkçeleştirilmesi, bilimsel terminolojinin kurulması ve Hilâl-i Ahmer’in/Kızılay’ın kuruluş sürecindeki katkılarıyla da dikkat çeker. Kitabın arka kapak yazısında da belirtildiği üzere Aziz Bey, Kızılay sembolünün hilal olmasını sağlayan isimlerden biri olarak anılmaktadır.
Eserin ilk bölümünde Kırımlı Doktor Aziz Bey’in hayatı, ailesi, Kırım’dan İstanbul’a uzanan arka planı, Mekteb-i Tıbbiye’deki öğrencilik ve hocalık yılları, Cemiyet-i Tıbbiye-i Osmaniyye içindeki faaliyetleri ve eserleri ayrıntılı biçimde ele alınmaktadır. Ayrıca Mekteb-i Tıbbiye’nin kısa tarihi, tıbbiyedeki uygulamalar, dil tartışmaları ve dönemin eğitim anlayışı gibi başlıklar üzerinden Aziz Bey’in içinde yetiştiği ilmî ve kurumsal zemin de görünür kılınmaktadır.
Kitabın ikinci bölümü ise Kırımlı Aziz Bey’in tıbbî eserlerinden seçmelere ayrılmıştır. Bu bölümde Mecmua-i Fünûn’da yayımlanan tıp makaleleri, İlm-i Emrâz-ı Umûmiye ve Lugât-ı Tıbbiye gibi metinlerden örnekler latinize edilmiş ve sadeleştirilmiş biçimleriyle okuyucuya sunulmaktadır. Böylece eser, yalnızca Aziz Bey hakkında bilgi veren bir çalışma olmakla kalmaz; onun doğrudan metinleriyle karşılaşma imkânı da sağlar.
Salnâmeler, arşiv belgeleri, eski harfli kaynaklar ve ilgili literatür ışığında hazırlanan bu kitap; tıp tarihi, Osmanlı modernleşmesi, bilim dili, eğitim tarihi ve Kızılay tarihiyle ilgilenen okurlar için hem akademik hem de kültürel bakımdan önemli bir başvuru kaynağıdır. Kırımlı Doktor Aziz Bey, unutulmaya yüz tutmuş bir ilim adamının mirasını yeniden hatırlatırken, modernleşme tarihimizin tıp sahasındaki öncü adımlarını da güçlü bir vefa duygusuyla kayıt altına almaktadır.
