Ata-Beyit, herhangi bir mezarlık değildir. O, bir milletin susturulmak istenen hafızasının toprağın bağrından yeniden doğrulduğu, acının tarihe, tarihin ise millî vicdana dönüştüğü mukaddes bir hafıza menzilidir. Bu eser, Kırgız halkının çileyle yoğrulmuş mazisini, kayıplarını, sarsıntılarını ve yeniden diriliş iradesini Ata-Beyit’in derin ve çarpıcı sembolizmi üzerinden okumaya davet etmektedir.
Stalinist tasfiyelerin karanlık sahifeleri, 1916 Ürkün faciasının millet ruhunda açtığı onulmaz yara, bağımsızlık sonrasında yaşanan toplumsal kırılmalar ve Cengiz Aytmatov’un manevi mirası, bu kitapta aynı tarihî mecrada buluşmaktadır. Böylelikle Ata-Beyit, yalnızca ölülerin yattığı bir mekân olmaktan çıkarak, mazinin hesabını tutan, milletin haysiyetini muhafaza eden ve istikbale ses veren büyük bir hafıza abidesi hâline gelmektedir.
Bu çalışma, toprağa gömülmek istenen hakikatin nasıl yeniden gün yüzüne çıktığını; bir halkın en ağır imtihanlar karşısında dahi kendi tarihine, kendi kimliğine ve kendi kaderine ne suretle sahip çıktığını gözler önüne sermektedir. Ata-Beyit’in sessizliğinde bir milletin feryadı, taşında bir tarihin ağırlığı, ufkunda ise Türk dünyasının müşterek hafızası saklıdır.
Bir Mezarlığın Anatomisi: Ata-Beyit, unutturulmak istenenle hatırlanması zaruri olan arasındaki mücadeleyi derinlikli bir dikkatle ele alan, hafızayı bir direniş mevziine dönüştüren kuvvetli bir eser. Geçmişin karanlığına bakarak geleceğin istikametini tayin etmek isteyen herkes için bu kitap, aynı zamanda bir idrak ve irade çağrısıdır.
