İnsanlık tarihinin büyük bölümünde iktisadi hayat neredeyse yerinde saydı. Kıtlık, salgınlar ve erken ölümler toplumların değişmez kaderi olarak görülüyordu. Ardından on dokuzuncu yüzyılın başlarında büyük bir kırılma yaşandı: Üretim hızla arttı, ulaşım ve iletişim dönüştü, yaşam süreleri uzadı ve modern dünyanın olağan kabul ettiği refah düzeni doğdu. Peki bu dönüşüm neden daha önce gerçekleşmedi? Romalılar ileri metalurji bilgilerine rağmen elektriği neden keşfedemedi? Rönesans İtalya’sının parlak zihinsel birikimi neden sürekli büyümeye dönüşmedi? Hollanda ve İngiltere’yi dünyanın geri kalanından ayıran neydi?
William J. Bernstein, modern refahın ortaya çıkışını dört temel koşul üzerinden açıklıyor; güvence altına alınmış mülkiyet hakları, bilimsel akılcılık, gelişmiş sermaye piyasaları, etkin ulaşım ve iletişim. Mezopotamya’nın ilk mülkiyet kayıtlarından İngiliz teamül hukukuna, Galileo ve Newton’un bilimsel devriminden buhar makinesi ile telgrafın yükselişine uzanan geniş bir tarihsel anlatı kuruyor. Hollanda, İngiltere, Fransa, İspanya, Japonya, Osmanlı dünyası ve Latin Amerika üzerinden bu koşulların toplumların kaderini nasıl etkilediğini inceliyor.
Bolluğun Doğuşu, zenginliğin ortaya çıkışı kadar onun beraberinde getirdiği sonuçlarla da ilgileniyor: Refah insanları daha mutlu kılar mı? Ekonomik büyüme demokrasiyi nasıl etkiler? Gelir eşitsizliği hangi noktada toplumsal düzeni tehdit eder? Zenginlik, askerî ve siyasi güce nasıl dönüşür? |
