Elinizdeki kitap, Tûsî ile bazı filozof ve bilgin çağdaşları arasında karşılıklı olarak yazılmış risalelerden oluşan bir derlemedir. Bu derlemenin bize ihsas ettiği en önemli husus, o yüzyılda aslında ne kadar dinamik ve faal bir ilmî ortamın bulunduğu ve felsefe, mantık ve kelam araştırmalarının karşılıklı müzakerelerle geliştirildiği gerçeğidir. Bu yüzyılda bir İbn Sînâ değil, onlarca İbn Sînâ ile karşı karşıya bulunmaktayız. Tûsî dışında Ebherî, Kâtibî, Konevî, İbn Kemmûne, Semerkandî, Urmevî ve Kutbeddin Şirazî gibi birçok filozof felsefe ve mantık alanında ileriki asırlarda tedris edilen ve üzerine şerhler yazılan eserler ortaya koymuşlardır. Dönemin kimisi ünlü olan 18 düşünürü Tûsî’ye felsefe, mantık, kelam, tabiiyyat ve astronomiyle ilgili çeşitli konulara dair soruları içeren risaleler yazıp göndermişler, Tûsî de onlara cevabî risaleler yazıp göndermiştir.
Tûsî’nin felsefe, mantık ve kelam alanında Şerhu’l-İşârât ve’t-Tenbihât, Mantıku’t-Tecrid ve Tecrîdü’l-İtikâd gibi son derece değerli birçok hacimli kitabı olmasına rağmen bu risalelerin onun filozofluğu ve ilim adamlığı açısından ayrı bir yeri vardır. Bu risaleler, Tûsî’nin ilmî kariyerini de aşan bir önemi haizdir. Risaleler, dönemin felsefî ortamının verimlilik, canlılık ve dinamizmini göstermesi açısından çok önemlidir. Bunların araştırmacılar tarafından birlikte incelenip çalışılması halinde Müslümanlarda felsefenin hangi düzeye ulaştığı ve ne gibi konuların incelendiği konusunda bize doğru bilgiler verecektir.
