Erdemli kişi erdemi görür, bilge kişi bilgeliği, derin kişi derinliği, yüzeysel kişi ise yüzeyselliği… Liu Zhi, İslam’ın hakikatlerini evrensel bir disiplin çerçevesinde izah etmeye çalışan Çinli Müslüman âlimlerden. İslami ilimlerin çeşitli dallarında eser vermiş üretken bir kalem… Bu yüzden yaşadığı coğrafyanın Gazzali’si kabul ediliyor. Liu Zhi, İslami ilimleri Çin’in geleneksel düşünce sistemine dayandırarak yorumladı ve özgün bir perspektif geliştirdi. Kendi ifadesiyle üç kutuplu ilim adını verdiği bir sistem kurarak Allah, yeryüzü ve insan arasındaki ilişkiyi inceledi.
Bilginin üç ekseni üzerinden şekillenen İslam’ın Beş Şartının Hikmetleri ile Liu Zhi’nin düşünce tarzı ve olağanüstü bilgeliği ama aynı zamanda Çin İslam düşüncesinin önemli ayrıntıları ortaya konuyor. Liu Zhi’ye göre Allah ile yeryüzü arasındaki uyum, ilahi düzenin evrensel ilkelerini temsil eden ve onları maddi dünyada görünür kılan beş şartın yaşanmasıyla gerçekleşir. Akılselimle bakıldığında bu ibadetler, manevi ve maddi alanları birbirine yaklaştırır; böylece geçici olan ile ebedî arasındaki karşıtlığı aşan bir denge oluşturur.
İslam’ın Beş Şartının Hikmetleri Liu Zhi’nin âlim portresini çizmekten çok daha fazlasını içeriyor: Sözü yormadan bencillikleri aşmak, erdemi geri kazanmak ve nihayetinde mutlak adalete ulaşmak için yapılması gerekenleri hatırlatıyor.
