İnsanları doğruya yönlendirmek, onlara dünya ve ahiret saadetine götüren
yolu göstermek amacıyla indirilen ilahi kitapların sonuncusu olan
Kur’ân-ı Kerîm, bir hidayet kitabı olmasının yanında, çağlara hitap eden
özellikleri ile yüksek bir değer taşımaktadır. Kıraat ilmi ise Kur’ân-ı
Kerîm’in tilavetine katkısı ve anlaşılmasını kolaylaştırması bakımından
önemi haiz ilimlerden biridir. Sahabe bu ilmin öğrenilmesi ve gelecek
nesillere aktarılması konusunda büyük çaba sarf etmişlerdir.
Abdullah b. Mesʻûd, İslâmî ilimlerin hemen her alanında bilgi ve tecrübesiyle
meşhur olmuş çok yönlü bir şahsiyettir. Sahabe arasında Hz.
Peygamber’in övgüsüne mazhar olmuş birkaç kurrâ isimden birisidir.
Bu bakımdan İbn Mesʻûd kanalıyla gelen kıraat vucuhatının genel serencamının
belirlenmesi, İbn Mesʻûd’un arzâlara, Kur’ân’ın cem‘ ve istinsahına
katılma durumu, hem onun kıraat anlayışının hem de kıraat
ilminin gelişim safhalarının bilinmesi açısından değerlidir.
Genel olarak Şâz kıraat kategorisinde değerlendirilen İbn Mesʻûd kıraatinin
konu edildiği çalışmamız giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş
bölümünde araştırmamızın amaç ve kapsamı ile birlikte Abdullah b.
Mesʻûd’un hayatını konu edindik. Birinci bölümde, İbn Mesʻûd dönemi
ve sonrasında kıraat ilminin genel seyrini ele aldık. İkinci bölümde İbn
Mesʻûd okuyuşlarının günümüz kıraat algısı içerisinde nerede yer aldığını
tespit etmeye çalıştık. Üçüncü bölümde ise Kur’ân ve kıraat tarihi
açısından son derece kıymete hâiz olan İbn Mesʻûd’a ait Mushaf’ı tahlil
etmeye gayret ettik. Sonuç bölümünde ise ulaştığımız neticeleri ve kanaatlerimizi
sunduk.
