Modern toplumlarda “mahrem” ve “kamusal” alanlar, çoğu zaman birbirinden
keskin sınırlarla ayrılmış gibi görünür. Oysa kadınların gündelik
yaşam pratikleri, bu iki alanın sınırlarının ne kadar geçirgen ve
tartışmalı olduğunu açıkça göstermektedir. Bu çalışma başörtülü kadınların
gündelik hayatta serbest zaman deneyimlerini tam da bu sınırın
üzerinde konumlandırarak, mahremiyet ile kamusallık arasındaki geçişleri
anlamaya odaklanıyor.
Bu çalışma, Türkiye’de başörtülü kadınların gündelik hayatlarında
serbest zamanı ne şekilde değerlendirdiklerini anlamaya yönelik uzun
soluklu bir araştırmanın ürünüdür. Serbest zaman genellikle nötr ve evrensel
bir kavram olarak ele alınsa da özellikle dini açıdan muhafazakar
yaşam biçimine sahip başörtülü kadınların bu alana erişimi çoğu zaman
toplumsal normlar, dini referanslar ve cinsiyete yönelik beklentiler etrafında
şekillenmektedir. Tam da bu nedenle serbest zaman, yalnızca
serbest olmanın ötesinde; aynı zamanda özgürlük, görünürlük, mekânsallık
ve aidiyet gibi daha geniş sosyolojik tartışmaların merkezinde yer
almaktadır.
Bu kitap hem teorik bir çerçeveye dayanmakta hem de sahada yürütülen
geniş kapsamlı bir ölçek çalışmasından oluşmaktadır. Çalışma süresince
elde edilen veriler, başörtülü kadınların kendi sınırlarını nasıl oluşturduklarını,
mahremiyetin nerede bittiği ile kamusalın nerede başladığını
ve bu ikisi arasında nasıl bir alan açmaya çalıştıklarını çok boyutlu bir
şekilde göstermiştir. Bunu elde etmek istemedeki esas amaç, başörtülü
kadınların serbest zaman pratiklerini tek bir kalıba sıkıştırmak değil;
aksine, farklı sosyo-ekonomik, kültürel ve dini bağlamlarda ortaya çıkan
çeşitliliği gözler önüne sermektir. Bu nedenle kitap hem sosyoloji
literatüründe hem de Türkiye’de muhafazakarlık ve gündelik hayat özelindeki
çalışmalarda, yeni bir tartışma alanı açmayı hedeflemektedir.
Araştırma yolculuğum boyunca ölçek çalışmama ulaşan ve deneyimlerini
benimle samimiyetle paylaşan tüm kadınlara teşekkür ederim.
Onların değerli yanıtları, bu kitabın ortaya çıkmasındaki en önemli
vi
etkendir. Çalışmanın bu aşamaya gelmesinde akademik bilgisinden oldukça
istifade ettiğim ve destekleyici yaklaşımıyla daima yanımda olan
değerli hocam Prof. Dr. Halil Aydınalp’e sonsuz teşekkürlerimi sunuyorum.
Başaracağıma dair inancını bana hep hissettiren kıymetli eşim
Gökhan’a, varlıkları beni her daim güçlü hissettiren sevgili çocuklarım
Zeynep Havin ile Ömer Burak’a ayrıca teşekkür ederim.
