Trablusgarp Savaşı’nda “Mustafa Kemal Ruhu”, İtalyanlara karşı savaşan genç Osmanlı subaylarını sarmıştı. Osmanlı Hükümeti’nin çekinmesine karşın, Mustafa Kemal ve arkadaşları, İtalya’ya karşı savaşı kendi sorumlulukları altında ve hükümetten bir şey beklemeksizin başlatmışlar ve başarıyla sürdürmüşlerdi. Trablusgarp Savaşı, Mustafa Kemal’in komutanlıktaki ve örgüt kurmadaki üstün niteliğini gösterdiği ilk savaştı. Balkan Savaşları konusunda da Mustafa Kemal şöyle düşünmekteydi: “Balkan Savaşları, korkunç bir bozgundu. Tarihte hiçbir ordu bu kadar kısa zamanda bu kadar kötü dağılmamıştı.” Bunda öncelikle Babıâli’nin ordular üzerindeki zaafının, etkisizliğinin, komutanlar ve birlikler arasındaki koordinasyon yokluğunun, bu nedenle askerin moral çöküntüsü içinde olmasının, bilgisizliğin, yetersizliğin ve en önemlisi, politikanın ordu subayları arasında neden olduğu parçalanmanın rolü olmuştu. Balkan Savaşları sonucunda, Doğu Trakya’nın dışında Osmanlı Avrupası’nın tümü Osmanlı Devleti’nin elinden çıktı. Emekli diplomat-yazar Hüner Tuncer, tarihimizde derin izler bırakan bu iki süreci ayrıntılarıyla inceliyor.
