Kitap, Cumhuriyet ile doğan ve ülkenin o sıralar içinde bulunduğu yoksulluk, cahillik ortamını yansıtan Anadolu köylerinde yaşayan bir kuşağı temsilen bir kadının ve çevresinin yüz yıla yakın yaşam öyküsünü takip ederek Türkiye’nin Cumhuriyet Yüzyılında devletin ve halkının politik, sosyal, kültürel değişimini, gelişmesini anlatmaktadır.
Ama kitap bir tarihi belgesel ya da sosyal-kültürel bir araştırma çalışması değildir. Gerek bireylerin gerekse toplumun başlarından geçen gerçek olaylardan esinlenerek kurgulanan öykülerden oluşan bir romandır.
Kitabın amacı, ilginç ya da sıradan öyküler anlatmak yanında, bu öykülerdeki insan davranışlarını ve bunların motivasyonunu irdelemek, kişiler arasındaki çatışma-çekişmelerin altında yatan psikolojik etmenleri göz önüne sermektir. Karakter analizi yapmaktan ziyade, okuyucuyu kurgulanan karakterlere kendisini karşılaştırıp kendince sonuçlar çıkarmaya yönlendirmektir.
Francis Fukuyama’ya (Tarihin Sonu ve Son İnsan) göre “tarihin itici gücü”, insanların, temel özellikleri olan “üstünlük, şan ve şöhret” için çabalamalarıdır. Acaba biz de öyle miyiz? Kitapta tanımlanan kişilik, karakter, mizaç vb. özellikler bizim davranış ve eylemlerimize nasıl yön veriyor? Üstünlük, güç, şan ve şöhret peşinde koşan iktidar sahiplerinin davranışları ve kararları ne kadar bu tür psikolojik etmenlerin etkisinde kalıyor?
Kahramanımızın ve sosyal çevresinin yaşamları Cumhuriyet ile birlikte, cahilliğin, yoksulluğun, bireysel ve toplumsal baskının, eşkıyalığın, düşman işgallerinin neden olduğu acıların ve ruhsal çöküntülerin yaşandığı bir ortamda, küllerinden yeniden doğan bir devlet ve bir toplumsal/sosyal düzen ile başlıyor… Dört kuşak nesli ile beraber, Cumhuriyet’e koşut olarak yaşıyor, değişiyor, gelişiyor…
Kitapta, yakınlarıyla ve çevresindekiler ile didişmekten dolayı, zamanla taşma noktasına gelen sıkıntılar, üzüntüler, eziklikler ve bunlarla baş edememenin neden olduğu kırılan gurur, kıskançlık, hınç, intikam duyguları gibi ömür boyu süren kahredici psikolojik yıkımlar ve bunlarla başa çıkma uğraşları da ele alınmaktadır.
Baş edebilenler, edemeyenler, finali görenler, yolda kalanlar…Tükenen umutlar, kaydırılan-söndürülen hayatlar… Keçiboynuzu tadında mutluluklar, gururlar…
