Ahmet Mithat Efendi, kendi devrini “bir komşunun yan evi gözetlemesi” gibi izlemiş ve kapalı kapılar ardında yaşananları son derece açık biçimde eserlerinde kullanmıştır. Çocukluğundan itibaren başına gelenleri –söz gelimi babasının kendisini dövmesini ama annesinin elinden geldiğince onu korumasını ya da küçük bir çocukken çalışmaya başlaması ile önüne açılan bilgi kapısını- hiç unutmamış, yeri geldikçe tüm hikâye ve romanlarında “aslında” kendini kullanmıştır.
Ahmet Mithat Efendi, 1800’lü yılların son döneminde bir gün insanların damar ve organlarının değişmesini umacak kadar hayal gücü yüksek, toplumun temelinin kadın eğitimi olduğunu söyleyecek kadar kadın taraftarıdır. Kimse bilmez ama Murphy Kanunlarını ilk kullanan da kendisidir. Allah’a olan inancını herkese aşılamaya çalışırken, iyilerin kazandığı; kötülerin kaybettiği dünyalar yaratmıştır. Kaleminden çıkan her cümlenin bir değeri ve amacı vardır.
“Bir Devrin Akıl Sarnıcı Ahmet Mithat Efendi” de onun benimle konuşan eserlerinden öğrendiklerimi ve gizli dünyasında yaşadığı vahşeti, güzellikleri, takıntılarını, vurgularını bulacaksınız. Aynı zamanda Osmanlı Devleti’nin 1800’lerden 1912’ye kadar olan hızlı ve kontrolsüz değişiminin sosyal hayat üzerindeki etkileri sizlere çok tanıdık gelecek. Çünkü biz, tam da bunu yaşıyoruz!..
