Bu çalışma, Kur’an-ı Kerim’de savaşın ahlaki boyutlarını sîret–nüzûl ilişkisi çerçevesinde incelemeyi amaçlamaktadır. Savaş, insanlık tarihi boyunca varlığını sürdüren bir olgu olmakla birlikte, ahlaki sınırları ve meşruiyet ölçütleri bakımından her dönemde tartışma konusu olmuştur. Günümüzde yaşanan savaşlar ve sivillerin hedef alınması, savaşın etik boyutunu yeniden gündeme taşımakta; özellikle Kur’an’daki savaş ayetlerinin bağlamından koparılarak yorumlanması ciddi kavramsal sorunlara yol açmaktadır. Bu çalışma, söz konusu sorunlardan hareketle Kur’an’ın savaş anlayışını nüzul süreci ve Hz. Peygamber’in uygulamaları ışığında ele almaktadır.
Araştırma nitel yöntemle yürütülmüş olup doküman incelemesi esas alınmıştır. Çalışmada öncelikle savaş kavramı ele alınmış; savaşın tanımı, tarihsel gelişimi ve Kur’an’da savaşı ifade eden harb, kıtâl ve cihâd kavramları incelenmiştir. Ardından savaşın ahlakiliği meselesi ahlak felsefesi ve hukuk teorisi açısından değerlendirilerek kavramsal bir çerçeve oluşturulmuştur. İkinci bölümde ise Kur’an’daki savaş ayetleri nüzul süreçleri dikkate alınarak analiz edilmiş; meşruiyet, zulmü engelleme, meşru mü-dafaa, antlaşmalara riayet, barışın esas oluşu ve masumların korunması gibi temel ilkeler ele alınmıştır. Bu ilkeler, Hz. Peygamber’in savaş uygulamalarıyla birlikte değerlendirilmiş; klasik ve modern tefsirlerin konuya yaklaşımları mukayeseli olarak incelenmiştir.
Araştırma sonucunda Kur’an’da savaşın ancak zorunlu durumlarda meş- ru görüldüğü, savaş sürecinde ahlaki ve insani sınırların titizlikle korun- duğu ve barışın temel ilke olarak benimsendiği ortaya konmuştur. Çalış- ma, Kur’an’ın savaş anlayışının keyfî ve sınırsız bir şiddeti değil; adalet, merhamet ve insan onurunu esas alan ahlaki bir çerçeveyi öngördüğünü göstermektedir.
