Osmanlı ilim dünyası, farklı coğrafyalardan ve entelektüel geleneklerden beslenen çok katmanlı bir yapıya sahiptir. Bu birikim, özellikle tefsir alanında hem metin yorumuna dair yöntemlerin hem de ilmî yaklaşımların çeşitlenmesine zemin hazırlamıştır. Buna rağmen Osmanlı tefsir geleneği, uzun yıllar boyunca sistematik bir inceleme konusu haline gelmemiş; bireysel çalışmaların ötesine geçememiştir. Bugün dahi Osmanlı dönemine ait pek çok tefsir eseri, kütüphanelerin kataloglarında kayıtlı olsa da ilmî bakımdan kapsamlı biçimde değerlendirilmiş değildir.
Bu çalışma, Osmanlı tefsir faaliyetlerini kuruluş döneminden Hicrî 10. (Milâdî 16.) yüzyılın sonuna kadar uzanan tarihsel süreç içinde ele alarak, geleneğin gelişimini bütüncül bir bakışla ortaya koymayı amaçlamaktadır. Tefsir literatürünün oluşumunda etkili olan ilmî çevreler, düşünsel yönelimler ve kaynak metinler incelenmiş; Osmanlı müfessirlerinin tefsire dair yaklaşımları tarihî bağlamı içinde değerlendirilmiştir.
Molla Gürânî, İbn Kemal Paşa ve Ebüssuûd Efendi gibi tanınan müfessirlerin yanı sıra, hakkında sınırlı bilgiye sahip olan ya da eserleri günümüze tam olarak ulaşmamış isimler de bu incelemede yer almaktadır. Her bir müfessir, “hayatı ve ilmî şahsiyeti”, “eserleri”, “tefsir anlayışı” ve “yöntemsel yaklaşımları” başlıkları altında tanıtılmış; böylece Osmanlı tefsir geleneğinin çeşitliliği ve sürekliliği sistematik bir biçimde ortaya konulmuştur.
Bu yönüyle eser, Osmanlı ilim ve düşünce tarihinin önemli bir alanını teşkil eden tefsir çalışmalarının erken dönem seyrine ışık tutmakta hem klasik kaynaklara hem de çağdaş araştırmalara dayalı bir değerlendirme zemini sunmaktadır.
