15 Ekim 1764. Genç bir İngiliz, Roma Capitolium’unun harabeleri arasında oturmuş, yıkık tapınakların gölgesinde çıplak ayaklı keşişlerin akşam duasını dinliyor. O an aklına bir fikir düşüyor sonraki yirmi yılını adayacağı, Batı düşüncesini sarsacak bir fikir: İnsanlığın bilinen en görkemli imparatorluğu nasıl yıkıldı?Edward Gibbon’ın 1776’da yayımlandığında okuyucularını şaşkına çeviren bu başyapıtı, basit bir tarih kitabı değildir; bir uygarlığın iç çürümesinin anatomisidir. Gibbon, üstün bir üslupla Voltaire’in keskinliği, Tacitus’un soğukkanlılığı ve Hume’un şüpheciliğiyle Antoninler çağının altın yıllarından üçüncü yüzyıl kaosuna uzanan büyük çöküşü adım adım anlatır: Commodus’un çılgınlıklarını, Caracalla’nın zalimliğini, Praetoryen muhafızların imparatorluğu açık artırmaya çıkarmasını, ordunun disiplinden çıkışını.Eserin yayımlandığı gün skandal koptu; Gibbon, Roma’nın çöküşünden Hristiyanlığı ve barbarları sorumlu tutarken Aydınlanma’nın bütün cesaretini sayfalarına döktü. İki buçuk asır sonra hâlâ tartışılıyor çünkü Gibbon yalnızca Roma’yı değil, her güçlü uygarlığın ölümlülüğünü anlatıyor.Bu Cilt I, modern tarih yazıcılığının kurucu metni, İngiliz nesrinin başyapıtı, Batı kanonunun olmazsa olmazı ve dürüstçe söylemek gerekirse, eline alanın bir daha bırakamayacağı türden bir kitap. Kütüphanenizde bir tek kitap olacaksa, bu olmalı.
