Kiralık Konak Bütün Eserleri 4 Hakkındaki Yorumlar

Yakup Kadri'nin roman türünde ilk eseridir. Fransız realizminin etkisinde yazmıştır. Kitabın başındaki tasvir kısımları Balzac'ı hatırlatıyor.Kitabın konusunu günümüzde de geçirliğini koruyan alafranga züppelik/hainlik oluşturuyor.Bana göre Naim Efendi de torunu Seniha da aşırı uç.İkisi de batılılaşma /modernleşmeyi doğru anlayamamış.İki farklı anlayışı temsil ediyorlarsa da tamamen şekilci olduklarını düşünüyorum.Romanın diğer karakterleri de yanlış zihniyeti göz önüne sermek için özel olarak kurgulanmış.Geri planda kalan ama ideal olan, okurun dikkatini çekmek için(doğruyu göstermek) bulunan bir karakter de Hakkı Celis'tir. Ben bu ideal kahramanın erkek olmasının sebebini, henüz ideal modern kadının dönemin sosyal yapısına ters düşebileceği düşüncesine bağlıyorum.

Şehir Tiyatroları'nda oyununu izlemiştim.Çok etkilendim çok ağladım ama nedense kitabını okumak aklıma gelmemişti gene.(Tv de bence insanı bu yüzden kitaplardan uzaklaştırıyor.İnsan hazıra alışabiliyor.)
Kurstaki hocam kitabı teknik ve edebi yönden inceleme ödevi verdiğinde neden hoca ödev verene kadar okumayı akıl edemedim diye kendime çok kızmıştım.Kitabı okuduktan sonra ise kendime daha da çok kızdım.Çünkü öyküyü birde okuyarak yaşamanın tadı gerçekten bir başkaymış.

Cihangir'de bir konak, Evin reisi bir zamanların ünlü nazır (bakan)larından birinin oğlu Naim Bey, evde kızı damadı ve torunları ile oturuyor. Vurdumduymaz damat ve sorumsuz kız yüzünden torunlarını istediği gibi yetiştiremeyen Naim Bey, üstüne birde kuşak çatışması eklenince iyiyiden iyiye perişan olur. Çok sevdiği torunu Seniha'nın konağı terk ederek Paris'e gitmesi ve akabinde gelen cihan harbi ise Naim Bey'in zaten yorgun olan bedenini daha fazla zorlamaya başlar. Batılılaşmayı yanlış algılama eleştirisi adına çok başarılı bir çalışma. Batılılaşma adına dağılan aileler ve konaklara güzel bir örnek. Yaprak Dökümü'nü hatırlıyor insan bir ara. Gerçekten Naim Bey, Yaprak Dökümündeki Ali Rıza Bey'e ne kadar çok benziyor. Usta kalem Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun Yaban'dan sonraki en başarılı yapıtı. Bazen hüzün bazen aşk ama en acısı Naim Bey'in en sonunda vermek zorunda kaldığı karar...

Yakup Kadri sanat yaşamına öykü ile başlar,romanla devam eder.Yaşam deneyimleri arttıkça duyulanı ve düşünüleni aktarmakta öyküyü yetersiz görür.
Ülkemizin tarihini, geleneksel ve dinsel yapısını,yeniden kuruluşunu bir nehir romanda aktarır.
Dizinin ilk ve önemli bir ayağını oluşturur Kiralık Konak.
Üç ayrı kuşak arasında önlenemeyen çatışma ailenin dağılması sonucunu getirir. Batı hayranlığı servetleri yer,bitirir.Ulaşılamayacak arzular ve istekler kadın kahramanı Flaubert'in Madam Bovary'deki Emma'sına ve Tolstoy'un Anna Karenina'sına yakınlaştırır. Ruh durumları aynıdır. Günümüz insanının ruh durumuna benzer. Tüketerek var olmak. Harcayarak kimlik ve kişilik kazanmak.
Elbette sonu hüsrandır.
Günümüz insanına duyurulur.

Değişen zaman ve kuşak çatışmasını bir konak etrafında yaşayan adeta Osmanlı İmparatorluğu ile birlikte yaprak dökümünü yaşayan bir ailenin öyküsü. Yalın dili ve anlatım açısından gayet hareketli bir kitap.

Yakup Kadri'nin iki şaheseri vardır:YABAN ve KİRALIK KONAK.
Yaban'ın daha popüler olduğu aşikar.
Bu iki eseri okudum.İkisini de beğendim,fakat Kiralık Konak gerek konusu gerekse işlenişi bakımıdan bana Yaban'dan daha çok okunmaya değer bir roman gibi geldi.
Roman,tanzimat döneminde batılılaşmanın yanlış anlaşılmasını konu edinmiş.
( Batılılaşmanın yanlış anlaşılması hala günümüzde de geçerli.Bu yüzden romanın değeri bir kat daha artıyor. )
Kişilerin işlenişi de ayrı bir emek.
Kısacası herkesin okuması gereken ve benzeri nadir bulunur romanlardan.

batılılaşma sürecini de işlyen kitaptaki karakterler güzel seçilmiş.ama Seniha'nın Flaubert'in ünlü kitabı Madam Bowary'den alındığı söyleniyor.Naim Efendi konağı çeşitli kuşaklara evsahipliği yapan bir konak.Bu da kitabı çekici kılıyor.En başta sıkılarak okuduğum kitaba sonraları alıştım ve hızlandım.Dili zaten alışıldık şekilde.Romanın konusu ise yere sağlam basıyor.Klasiklerimiz arasındaki bu eser Yaban romanını geçemiyor..

Osmanlı'nın son zamanlarında peyda olmauş batılılaşma çılgınlığı ve alaturka Osmanlı devirlerini çarpıştıran bir roman Kiralık Konak.Üç ayrı dünya görüşüne sahip kuşağın bir konaktaki yaşamı ve bunun getirdikleri ve tabii ki parçalanmaya yüz tutmuş aile çözülmesi.Ama romanın iskeleti sağlam tutulmuş.Bu da Yakup Kadri'nin sağlam üslubuyla sağlanmış.

Yakup Kadri'nin bu eserinde batılılaşma sürecindeki Türk toplumunda kuşaklar arasındaki çatışmayı ve aile çözülmelerini dile getirmiş.
Yakup Kadri'nin sosyal bir nitelik taşıyan mükemmel bir eseridir diyebilirim.
Halide Edip,Hüseyin Rahmi ve Reşat Nuri de
bu konuyu eserlerinde sık sık işlemişlerdir ama Yakup Kadri'nin üslubu çok değişik...
Ömer ÖNER

Yakup Kadri üzerinde çok durduğu bir konuyu, sosyal çöküntüyü anlatır bu romanda. Batı hayranlığı ve batı taklidi yaşam Tanzimatla girer hayatımıza ve ağırbaşlı, terbiyeli eski Osmanlı beylerini siler toplumdan. Çünkü onlar yeni nesil için iç sıkıcı, detaycı ve çok "kibar"dırlar. Yeni nesil bu Batının hayatımıza soktuğu "hürriyet" kavramını benimser, ama tamamen bu "Osmanlı Beyliği"ne bir karşı çıkış, bir nefret uğruna. İnce ve ahlaki değerlerde detaycı eski anlayış Batı etkisinde yetişen genç beyinlerde bir tepkiye yol açar ve bir mazi olur. Bu türden bir yokoluş aslında tüm toplumlarda görülen bir sosyal olay olmasına karşın yazar bu değişimi gerçekçi bir tarzde eleştirir : "Kanlarımızı şarap diye içmeye ve kendi gözyaşımızın tuzundan yapılmış yemekleri afiyetle yemeğe başladık..."

Yakup Kadri Karaosmanoğlu Fransız edebiyatının etkisinde kalmış Türk edebiyatının en üretken yazarlarındandır. Kiralık Konak İstanbul’daki zengin ve sosyete bir ailenin, fakirleşip dağılmasını, ikâmet ettikleri konağı satlığa çıkarmalarını, halklar arasındaki sınıf farklılıklarını ve kültür çatışmalarını konu edinmiştir. Konu bakımından “Çamlıca’nın üç gülü” romanını andırıyor.

Yakup Kadri, Kiralık Konak adlı romanında Tanzimatla başlayan Batılılaşmanın toplumumuzdaki etkisini ele alır.Gerçektende yazar, kuşaklararası çatışmayı akıcı bir üslupla veriyor bu eserinde. Naim Efendi Tanzimat terbiyesiyle yetişen nazırlığa kadar yükselmiş bir tip olarak karşımıza çıkar. Kızı damadı ve torunlarıyla birlikte yaşamaktadır. Damadı korkunç bir nefretle Batı hayatını taklide çalışır. Seniha ise Edebiyat-ı Cedide kitapları okuyan bir tiptir.1908 den evvelki hayatın sıkılığı bir dereceye kadar Seniha'yı baskı altında bulundururken bu tarihten sonra hayatta başlayan serbestlik onu bazı maceralara sürükler. Y. Kadri'nin önemli eserlerinden olan bu kitabı okumanızı tavsiye ederim."

Batılılaşma ve kuşaklararası ilişkileri çok güzel dile getiren bir eser... Araştırmacılarca romandaki "Seniha" tiplemesi Madam Bovary'den alınmasının ispatlanmış olması bile, romanın değerinden birşey kaybettirmemiştir...Bence bu eserin kıymetini bir kere daha vurgular...