Kaffâl eş-Şâşî’nin (ö. 365/976) İslam Hukukunda İlletler ve Hikmetler adıyla dilimize kazandırılan Mehâsinu’ş-Şerîa adlı eseri, fıkıh tarihinde makâsıd ve hikmet eksenli yorum anlayışının ilk örneklerinden biridir. Kaffâl bu eserinde dinî hükümlerin kendi içinde taşıdığı güzellikleri ele almış; yeri geldiğinde genel ilkeler üzerinden giderek, yeri geldiğinde ise ayrıntılara işaret ederek dinî kuralların konuluş hikmetine dair özgün bir yaklaşım geliştirmiştir. Şâfiî bir fakih olduğu için ağırlıklı olarak kendi mezhebini esas almakla birlikte kimi yerlerde diğer mezheplerin ve özellikle Hanefîliğin görüşlerini de aktaran Kaffâl, kitabına bir din olarak İslamiyet’i ve Hz. Peygamber’in (sav) nübüvvetini temellendiren önemli bir girişle başlamış ve ardından sırasıyla ibadetler, muamelat ve ceza hukuku konularını işlemiştir.
“Mushaf/Defter” adını taşıyan dört ana bölümden oluşan
Mehâsinu’ş-Şerîa, şer‘î hükümlerin dayandığı illetleri ve içerdiği hikmetleri tespit eden önemli bir İslam hukuk klasiğidir. İslam hukuku alanında uzman Prof. Dr. Mehmet Erdoğan’ın titiz çevirisi ve Prof. Dr. Münteha Maşalı’nın takdimiyle Türkçeye kazandırdığımız bu klasik eser, özgün içeriğiyle furû ve usûl türlerinden ayrışmış ve İslam hukuk edebiyatında zamanla müstakil hâle gelecek yeni bir türün en yetkin ve kapsamlı örneklerinden biri olarak kabul görmüştür.
