Ord. Prof. Dr. Zeki Velidî Togan’ın hayatı, yirminci yüzyılın çalkantılı dönemlerinde Türkistan’daki mücadele yıllarından Avrupa ve Türkiye’deki ilmî faaliyetlerine uzanan zorlu bir hayat yolculuğunun özetidir. Bu sıra dışı serüven, Zeki Velidî Togan - Bir Âlim Tarihçinin Hayatı adıyla okurun karşısına çıkıyor.
Togan’ın talebesi Prof. Dr. Tuncer Baykara’nın kaleminden çıkan eser, büyük tarihçinin hayatını bütün veçheleriyle ortaya koyuyor. Kitabın ilk bölümü, onun siyasi faaliyetlerinden Türkiye’ye gelişine kadar uzanan fırtınalı süreci kapsıyor. İkinci bölüm, Togan’ın ilim adamlığını, fikrî yapısını ve eğitimci kimliğini içeriyor. Bölüm sonunda, 1909’dan itibaren yayımlanan eserlerinin listelendiği kapsamlı bir bibliyografya bulunuyor.
Yazar, uzun yıllara yayılan mesaisinin getirdiği yakınlıkla hocasının çalışma disiplinini, kendine has mizacını ve aralarındaki ilişkiden süzülen şahsi anılarını samimi bir dille paylaşıyor. Bununla beraber, Togan’ın hususi arşivinden derlenen ve birçoğu ilk kez gün yüzüne çıkan fotoğraflar da metne eşlik ediyor.
Elinizdeki eseri sıradan bir biyografi olmaktan çıkaran ve alandaki diğer çalışmalardan ayıran temel unsurlardan biri ise üçüncü bölümü teşkil eden “Ekler” başlığı altında sunulan vesikalardır. Togan’ın bizzat hazırladığı hayat hikâyesi, Atatürk’e yazdığı mektup,
eserlerinden misaller ve bugüne dek derli toplu hâlde sunulmamış pek çok yazı, kitabın muhtevasını zenginleştiriyor.
Zeki Velidî Togan’ın siyasi ve ilmî serüvenini tüm yönleriyle gözler önüne seren bu çalışma, tarihi bizzat yaşayan ve yazan bir entelektüelin dünyasını anlamak isteyenler için vazgeçilmez bir başvuru kaynağı niteliği taşıyor.
