Doğu Akdeniz ve Küresel Radikalizmin Oluşumu, 1860–1914, modern dünyanın siyasal ve entelektüel tarihine dair yaygın kabullere köklü bir itirazla başlıyor. Okuru bugün pek hatırlanmayan kozmopolit bir dünyada yolculuğa çıkaran Ilham Khuri-Makdisi, 19. yüzyılın ikinci yarısından I. Dünya Savaşı’na uzanan çalkantılı dönemde Beyrut, Kahire ve İskenderiye arasında şekillenen ve farklı kıtalara yayılan kendine has bir radikal dolaşım hattının izini sürüyor.
Bu kitap, özellikle sosyalist ve anarşist fikirlerin yalnızca Avrupa metropollerinde değil, Doğu Akdeniz’in çokdilli liman kentlerinde de işçiler, entelektüeller ve göçmen topluluklar arasında nasıl tartışıldığını ve üretildiğini gösteriyor. Osmanlı Suriyelilerinden Mısırlılara, İtalyanlardan Rumlara uzanan geniş bir özneler dünyası, radikal düşüncenin en başından itibaren küresel bir tarihi olduğunu gözler önüne seriyor.
Arapça, Osmanlıca, İtalyanca, Fransızca ve İngilizce kaynaklara dayalı titiz bir arşiv çalışması yapan Khuri-Makdisi, Ortadoğu’yu dünya tarihinin pasif bir çeperi olarak gören milliyetçi ve Avrupa-merkezci anlatılara karşı, bu coğrafyanın modernite ve küresel radikalizmin kuruluşunda oynadığı kurucu rolü yetkin bir dille ortaya koyuyor.
“Ortadoğu’nun moderniteye varma sürecini uzun zamandır gölgeleyen kaderci tarih anlayışlarına karşı mükemmel bir panzehir. Khuri-Makdisi bu sürecin, hem (gözü sadece devleti gören) milliyetçi tarihçilerin hem de (gözü sadece İslamı gören) yeni oryantalizm savunucularının kabul etmeye yanaştığından çok daha karmaşık, dış etkilere de çok daha açık olduğunu haklı bir biçimde savunuyor. Bu çalışma, epeydir doldurulmayı bekleyen büyük bir boşluğu kapatıyor.”
− Edmund Burke III, University of California, Santa Cruz’da Tarih Bölümü Emeritus Profesörü
Ilham Khuri-Makdisi, Northeastern Üniversitesi Tarih Bölümü’nde öğretim üyesidir.
