Eski Türkler Hakkındaki Yorumlar

"Eski Türkler", Rus yazar Gumilev'in yazı hayatındaki en kapsamlı eserlerinden biri. Hatta öyle ki başyapıtı bile denebilir.

Kitabın ortaya çıkışı şu soruyla başlıyor: Türkler neden ortaya çıktılar ve neden torunları dahi olmayan birçok millete kendi isimlerini bırakıp tarih sahnesinden silindiler? Gumilev, bu sorunun ardına düşünce böyle bir milleti inceleme isteği vuku buluyor ve kitabın ön çalışması da başlıyor.

Yazara göre kadim Türkler insanlık tarihinde çok geniş bir öneme haizdir ancak böylesi bir topluluk için yeterince ilgi görecek çalışmalar yapılmamıştır. Daha evvel yazılanlar bile bölük pörçük ve muhtasar şeylerdir. Oysaki geniş bir coğrafyada hüküm süren bu topluluk "ta en başından itibaren" incelenmeli ve topluluklar üzerine sirayeti kaleme alınmalıdır.

Kitap akademik bir çalışma olması sebebiyle oldukça hacimli. Satır aralarında, sayfa altlarında ve kitap sonlarında; alıntı, dipnot ve izahlar fazlaca. Araştırma nitelikli akademik bir çalışma olması sebebiyle kullanılan üslup yer yer sade ancak bazı anlarda da epey katmanlı. Gumilev'in eseri oluştururken tek gayesi açıkta bir şey bırakmamak olmuş. Her detayı kendi içinde de detaylandırıp anlatmış. Yazar, kadim Türk halklarının ve kurdukları devletlerin tarihi geçmişini büyük bir ustalıkla anlatırken, siyasi gelişmeler dışında sosyal davranış analizlerini de kapsamlı şekilde masaya yatırmış.

Mevcut köklerini merak eden tarih severlerin "Eski Türkler"i okuması gerekli. Objektif bir yazardan dilimize kazandırılan bu eser okunması zor olsa da kıymet takdiri bakımından çok önemli.

Büyük şarkiyatçı, tarihçi ve etnogenez teorisinin kuramcısı Lev Nikolayeviç Gumilöv'in en meşhur eseri olan "Eski Türkler" adlı bu eser, yazarın hayatındaki büyük bir kırılmadan sonra kaleme alınmıştır.

Gumilöv, Leningrad Üniversitesi Şarkiyat Enstitüsü'nde burslu bir şekilde çalışmalarını yürütürken V. Paşuto ve B. Rıbakoff'la girdiği akademik tartışmalar ve polemikler nedeniyle üniversiteden ayrılmış ve bursu kesilmiştir. İşsiz kalan Gumilöv geçinebilmek için Leningrad Psikoterapi Hastanesi kütüphanesinde bir iş bulmuş ve burada hem çalışmış hem de akademik araştırmalarını sürdürmüştür. Nitekim bu dönemde hastane yönetimi tarafından destek gören Gumilöv "Eski Türkler" adıyla kaleme aldığı doktora tezini başarıyla tamamlamıştır.

Ortaya çıkan bu şaheser üzerinden 60 yıldan fazla bir zaman geçmesine rağmen, Türk tarihine dair yapılmış en kapsamlı ve nitelikli akademik çalışmalardan biri olma özelliğini taşımaktadır. Gumilöv kaleme aldığı bu eser ilk Türklere, ilk kağanlıklara, Türklerin siyasi ve sosyal yaşamlarına ışık tutan bir rehber niteliğindedir.

Bu eserin önemli ve kıymetli olmasının bir diğer nedeni ise, eserde müellifin analiz ve sentez metodunu kullanarak önemli kanaatler oluşturmasıdır. Yazar eserinde tarihi kaynakları tenkid etmekte, onomastik ve etnogenetik sorunları derinlemesine incelemektedir.