Tarihi araştırma yazılarının kimilerinde Lady Montagu'nun mektuplarından bahsedildiğini görmek mümkündür.
Osmanlı topraklarına atanan bir İngiliz büyükeçisinin hanımı gezdiği, gördüğü yerdeki izlenimlerini ve yorumlarını hem İngiltere kraliçesine, hem arkadaşına, hem de kardeşine ayrı ayrı açılardaki tespitleriyle mektuplar olarak aktarıyor. Ayrıca kendisine verilen görev gereği Osmanlı yaşamıyla ilgili ince tespitlerini İngiltere'nin üst düzey din görevlisine de mektuplarla aktarıyor.
Osmanlı yaşamı, devlet düzeni birçok yabancı gezgin ve araştırmacı tarafından o dönemde sorgulanmış olmakla beraber bu sefer gözlemleri bir kadının yapmış olması ve erkeklerin ulaşamadığı ayrıntıları içermesi dolayısıyla yorumlarda kendi alanında bir orjinallik de söz konusu. Bunun yanında Lady Montagu'nun kendi gözlemleriyle, daha önce Osmanlı yaşamı hakkında yorumlarda bulunmuş diğer erkek araştırmacıları yalanlaması da dikkat çekici. Osmanlı hayatında kadının özgürlüğünü, değerini ve rahatını zeki bir felsefeyle ortaya koyarak yaşadığı dönemdeki hıristiyan kadınının pozisyonuyla kıyaslayan ve konuya ilişkin hayranlığını ifade eden mektuplarda o dönemin (17. yy.) yaşamıyla ilgili daha birçok ayrıntıyı bulmak mümkün. Elbette ki, analitik zekaya sahip bu kadının düşünsel derinliğine hayran olmamak da mümkün değil.
Kısa ama içi dolu bu kitabı konuya İlgili arkadaşlara şiddetle tavsiye ederim.
