Birinci Cihan Harbini Nasıl İdare Ettik? (4.cilt) Hakkındaki Yorumlar

Kazım Karabekir Paşa'nın Birinci Dünya Savaşını anlattığı harika eserinin son cildi... Diğerler ciltlerde bulunduğu yerlerdeki yerel halkla yaşadığı anılarından bahsetmesine rağmen bu kitabında diğerleri kadar şahsi anıları yok. Onun yerine daha çok istatistiki bilgilere yer vermiş. Erzincan, Erzurum, Sarıkamış ve Kars'ın Ermeniler ve Ruslar'ın elinden alınmasını bire bir yaşamış ve bu olaylara yön vermiş birinin kaleminden okumak eşsiz bir duygu ve birikim olacaktır. Kazım Karabekir'in savaşlardaki dehasının en iyi anlaşıldığı eseri bu cilt olmuş. Sadece tarih öğrenmek için değil Ermeniler'in yurdumuzda yaptığı zulümleri ve bu vatanın kurtuluşunu anlamak için bu kitabı okumak her Türkiye Cumhuriyeti vatanperverinin ödevidir...

Kazım Karabekir’in dört ciltlik Birinci Dünya Savaşı hatıralarının sonuncusu. Savaşın başlamasıyla birlikte 93 (1877) harbinde zaten Kars bölgesini işgali altına almış olan Rusya bu kez Erzincan’ı da içine alarak Sivas sınırına kadar gelir. Fakat 1917 Ekiminde Rusya’da Bolşevik ihtilali olmuştur ve Rusya savaştan çekilme kararı almıştır. Brevst-Litoks anlaşması ile 93 harbi öncesi sınırlara çekilme kararı alınır. İşte burada Kazım Karabekir’e Rus askerlerinin boşalttıkları bölgeleri teslim alma görevi verilir. Fakat bu o kadar kolay olmayacaktır. Rus askerleri çekilmiştir fakat yerlerini Ermeni çetecilerine bırakmışlardır. Rus ordusundan kalan silah ve techizat da Ermeni çetelerinin eline geçer. Önceki ciltte Erzincan ve Erzurum’u teslim almasıyla ilgili hatıralarını aktaran Karabekir Paşa, bu son ciltte de Kars bölgesini ve daha ötesini teslim almasıyla ilgili hatıralarını bizlere aktarıyor. 1918 Haziran’ında Gümrü’ye kadar ilerleyen Osmanlı ordusu Ekim ayına gelindiğinde Bakü’ye kadar gelir fakat bu sırada Cihan Harbi sona erer ve Kazım Karabekir’in ordusu lağvedilir. Sınır Gümrü anlaşması ile Kars’ın doğusundan çizilmiştir.
Soluk soluğa okunacak harika bir eser.