Evet, Ben Selanikliyim Hakkındaki Yorumlar

Bizzat bir Sabetaist kaleminden Sabetaizm ve Sabetay Sevi gerçeklerini öğrenmek, Türkiye Cumhuriyetinde'ki büyük etkilerini görmek, ülkemizde gelişen ve gelişecek olan birçok hadisenin idrak edilmesine yardımcı olmaktadır. Bu kitabın aslında sabetay cemaatinin dışa açılımı ve özgürlüğü için yazılmış gibi görünse de ne gariptir ki, umulmadık bir yerlerden (birçokları için umulan) tepkiler gelmiş, bu sayede birçok gerçekler ifşa olmuştur. "Abraham Galente"nin kitabından sonra Sabetaycılık konusunda 2. başvuru kitabı olarak okunabilecek bir eser.

Türkiye'de en kapalı toplulukların başında sebateyistler.Türk siyasi yaşamında,İttihat ve Terakki'nin oluşumuna önemli bir rolu olduğuna inanılan bu grubu anlatan en kapsamlı eserlerden biri.Tekrarlara düşşe de konusunda benzerlerine rastlamak zor.İlgi ile okunabilecek bir eser...

Bana 12. baskısı ulaştı. Tavsiyem bundan sonraki baskılarda kitap kapağının değişmesi, bu kadar iddialı bir kitaba böyle sıradan bir kapak tasarımı yakışmamış. Sabetaycılık hakkında yazılmış değerli bir eser.

Ilgaz Zorlu, gizli, saklı bir cemaatin tüm sırlarını ifşa ediyor. Türkiye'nin son 100 yılına ciddi anlamda damga vurmuş ancak gerçek kimliklerini hep gizlemiş Sabetaycılar hakkında çok detaylı ve özenli bir çalışma.

Konunun kendisi hakında yorum yapmak istemiyorum ama kitap hakkında yapabilirim. Aslında bu giriş, gelişme sonuçtan oluşan bir kitap değil. Yazarının daha önce dergi ve gazetelerde yayınlanmış makalelerinin bir araya getirilmesiyle oluşturulmuş bir...makaleler topluluğu. Toplam 210 sayfalık olan bu makaleler topluluğuun verdiği bilgi 40 sayfaya rahatlıkla sığar, çok fazla tekrar var. Ve evet bu kitapta sadece yazarın makaleleri var, ama hiç olmazsa kitabın başında, bahsettiği olayın tarihçesini biraz anlatsaymış fena olmazmış. Sabetaycılığın ne olduğunu bilmeyen bir insanın (ki bilmeyenlerin bilenlerden fazla olduğunu zannediyorum) ilk makaleyi okuduğunda kafasının ne kadar karışacağını düşünebiliyorum, olaya ortasından girilmiş gibi görünüyor çünkü. Ayrıca imla ve gramer hataları da var. İmla hatalarının bazıları dizgiden kaynaklanıyor olabilir (ki bu da bahane değil bence, kitap basılması olayının ayrıntılarını bilmiyorum ama, dizginin de bir kontrol mekanizması vardır herhalde) ama bu yine de kitaptaki Türkçe hatalarının son derece göze batıyor olduğu gerçeğini değiştirmiyor. (Yani benim gözüme batıyor, başkalarını da rahatsız ettiğini düşünmek istiyorum. Kitapta dil hatası kabul edilemez) Kitapta benim asıl ilgimi çeken, makalelerden sonraki kısım oldu-yani yazara cevaben yazan diğer gazetecilerin makaleleri ve bunlara yazarın verdiği cevaplar. İlginç. Kitabın bu kısmı okunmaya değer gerçekten-kafanızdaki pek çok sorunun cevabını bu karşılıklı yazışmalarda bulabilirsiniz. Zaten bu kitap bence bilgi almak için değil, Sabetaycılık konusunun gündemde ne şekilde yer aldığını ve bu konu ve bu konunun doğal olarak tartışmaya açtığı diğer konular hakkında basında olup bitenleri öğrenmek için okunabilir.

Ben de bir Selanikli bir kişi olduğumdan çok ilgimi çekti.Ancak doğruluğunu araştırmam gerekecek.Anlatımı güzel...Yalnız fazla bilimsel gelmedi bana konuyu araştıracağım...

Sabeyay Sevi'den Şemsi Efendi'ye Halide Edip'ten Çevik Bir'e ne müslüman, ne yahudi ne de başka bir dinden; girdiği kabın şeklini alan Sabetaycıların gerçeklerini anlatıyor. Cumhuriyetle birlikte ülkenin en kaymak tabakasını oluşturmalarına rağmen hala mağdur edildikleri iddiasında. Gerçekleri öğrenmek isteyen her Türk vatandaşının mutlaka okunması gereken bir kitap.

Sabetayizm merak ettiğim bir konuydu fakat bu kitapta beklediğimi pek bulamadım.Aynı konuları sürekli tekrar etmiş.Kitabın temel fikri Atatürk'ün Sabetayist olduğu.Bu konulara ilgi duyuyorsanız başka kitaplar okumanızı tavsiye ederim.

Aslında kitabın adını ilk okuduğunuz da,aklınıza şu geliyor;Sabaytaycı bir insanın,bazı gizli saklı,ayin,inanç ve kültürleri hakkında yapacağı ifşaat.Doğrusu bende bu niyetle kitabı okumaya başladım fakat istediğimi bulamadım.Benim bu kitaptan anladığım kısaca şu olmuştur:Yahudilikten kopmuş fakat Müslüman da olmamış bir insanın Sabataycılık denilen bir din oluşturmaya çalışması.Bir nevi münafıklık ile asırlarını geçirmiş olan bu grup,genelde yeni Türkiye sistemine angaje olmuş görünüyor.Fakat bu yazar bunu kabullenmek istemiyor.Sabataycılığın bir din olarak kabul edilmesini ve tanınmasını hedefliyor.Kitaptan anladığım kadarıyla oldukça da dindar bir tavır takınıyor.Yazar Sabataycıların Cumhuriyet rejimi ile sıkı bir baskı altına alındığını ve asimile edildiğini söylüyor.Fakat aynı yazar Sabataycıların Cumhuriyetin kurulmasında ve devrimlerin yapılmasında oldukça etkili olduklarını söyleyerek bir çeşit övünç duyuyor.Tabi ki burada bir tenakuz olduğu kesin.Yazarın dikkat çekici bir diğer tesbiti ise şöyle

"Sabataycılar'a karşı yöneltilen baskılar,genel olarak Cumhuriyet ile beraber olmuştur.Gariptir ki Osmanlı devletinin dinsel kurallarının en katı uygulandığı dönemlerinde bile,cemaat üyelerine karşı resmi bir tavır sergilenmemiştir"(s.f154)
"Maalesef Türkiye bugün,dinsel hoşgörü açısından Osmanlı devleti'nin çok ama çok daha gerisindedir"(s.f156)
Yazara bu noktada söylenecek tek bir söz var o da "Günaydın efendim" demektir.Zamanın da koca bir devleti yıkmak için elinizden geleni yaptınız,şimdi bunu da bir nevi günah çıkartma olarak mı algılayalım ?

Sabataycılık konusunda derli toplu bir kitap okumadım.Bu kitap bazı fikirler elde etmek için okunabilir.Üstat İlber Ortaylı’nın “ Osmanlı’nın modernleşmesi ve sabataycılık “ adlı bir makalesini okumuştum.Bu makale kısa fakat derli toplu bazı bilgiler ihtiva ediyor.Zan edersem bu konuda Türkiye de yayınlanmış en kapsamlı eser,Prof Abdurrahman Küçük’ün yazdığı “ Dönmeler Tarihi “ olsa gerek.O eseri de tedarik ettim İnşallah en kısa zamanda okuyacağım.Bunun yanında bölük pörçük olarak bir çok kitaplar da serpiştirilmiş bilgiler bulmakta mümkün.Ahmet Almaz’ın yazdığı “ Yahudilik Tarihi “isimli eserde de oldukça fazla bilgi mevcut.

Başta da söylediğim gibi ben bu kitabı bir Sabatayist’in hatıraları zan etmiştim.Konuyu,topluluğun içinde yaşamış bir insanın ağzından dinlemek ve asırlardır gizlenen bu Tarikatın inanç ve ibadetlerine nüfuz etmek açısından önemli bulmuştum.Fakat düşündüğüm gibi çıkmadı,bu gizlilikten hiçbir şey anlatılmıyor.Sözde bilimsel olarak yazılmış olan makalelerin bir araya getirilmesiyle oluşmuş bir kitap.Aslında bilimsellikle hiç alakası da yok.Makaleler tamamen havada asılı duruyor.Dayandıkları hiçbir temel kaynak mevcut değil.Fakat yazarın kendisi bir Sabatayist olduğundan dolayı kitap okunabilir.

Yazar kitapta bir çok isimlerden bahsediyor.Mesela Şemsi Efendi nam kişi bir Sabatay alimi imiş ve Mustafa kemal’in de hocası malumunuz.Geçtiğimiz günlerde kanserden vefat eden İsmail cem İpekçi (Eski dış işleri bakanı) gazeteci Abdi İpekçi,Halide edip Adıvar,Bezmen Ailesi,Sabah gazetesinin eski sahibi Dinç Bilgin,gazeteci Ahmet Emin Yalman,Şefik Hüsnü Değmer,eski dışişleri bakanı Coşkun Kırca,İttihat ve terakki cemiyetinin maliye bakanı Cavid bey,hani şu sözde İzmir kahramanı olan ve yüzlerce Müslüman insanın öldürülmesine yol açan meşhur Hasan Tahsin ( Osman Nevres) uzun yıllar boyunca gazetecilik faaliyetleriyle Müslüman halkı dinsizleştirmeye ve ahlaksız bir toplum oluşturmaya çalışan Zekeriya ve Sabiha Sertel,28 şubat sürecinin hızlı ve etkili ismi Çevik Bir,işte tüm bu saydıklarım Sabataycılardır.Sadece bu kitapta değil bu isimleri bir çok kaynakta görebilirsiniz.Hayatlarını Müslüman toplumun inançlarıyla uğraşmakla geçirmiş bu isimler,gayet meşhur ve Cumhuriyet devri sonrasında söz sahibi kişilerdi.Yani bugünkü Türk toplum yapısında çok büyük emeklerinin ! olduğunu söyleyebiliriz.

Sonuç olarak:1626 yılında İzmir de bir tüccar Yahudi ailesinin çocuğu olarak dünyaya gelmiş olan Sabatay Sevi'nin,din eğitimi alarak haham olması ve Yahudi akaidinde yeri olan mesihlik iddiası üzerine Hahamlar tarafından saraya şikayet edilmesi ile başlayan süreç,bugün de devam etmektedir.

Kitap adları çok duyulmamış olan Sabetaycılardan bahsediyor. Yazarın kendi de bir Sabetaycı olduğu için verdiği bilgiler ne kadar güvenilir ve ne kadar eksik onu bilemem ama kitabı okuyunca Sabetaycıların Türkiye'de ne kadar etkili olduğunu anlıyoruz. Kim bilir haklarında bilmediğimiz daha ne çok şey var. okunması gereken önmeli bir kitap!!!

Ilgaz Zorlu'nun makalelerinden oluşan kitap , bazı bölümlerde özellikle sürekli kendini tekrar ediyor desek yeridir. Başlangıçta Sabetayizm'in doğuşu her kaynakta olduğu gibi aynı fakat daha ayrıntılı bilgiye malesef ulaşamıyorsunuz. Örf ve adetleri nelerdir? Günlük yaşantılarındaki dinsel faaliyetler nelerdir? Bayramları nelerdir? Ama yine de konuya ilgi duyanlar için okunması gereken bir kitap.

KİTAP GÜNÜMÜZE YENİ BİR BAKIŞ AÇISI GETİRDİ. ANCAK BAZI ÇEVRELER BUNU FIRSAT BİLİP SEBATAYCI AVINA ÇIKTILAR. KONUYU İSMLERDEN BAĞIMSIZ OLARAK ELE ALMAK FAYDALI OLUR.

Araştırılmamış ve belgeleri yok edilmiş bir konu olduğu için çok ilgi çeken bir kitap. Anlatılanların %99'unun doğru olduğuna inanıyorum.Bazı şeyhlerle ilgili olanlar ve Şemsi Efendi Mektebi'nin kurucusu ve üstlendiği misyon ile ilgili anlatılanlar da müthiş! Okurken biraz sıkıcı olsa da (aynı şeylerin tekrar tekrar anlatılmasından dolayı) aralardan insan çarpıcı gerçekleri yakalayabiliyor. Okumayanların dünyanın ve özellikle de Türkiye'nin bir gerçeği olan Sabetaycıları öğrenebilmeleri için müthiş bir fırsat olduğu inancındayım. Hele anlatan da bir Selânikli olursa!..

Sabetaylar hakkında detaylı bilgilerin anlatıldığı bir eser. Kendisi de bir Sabetay olan yazar, Sabetaycıların dışarıya karşı müslüman fakat kendi içlerinde Yahudi kimliği ile yaşadıklarını örnekleriyle anlatıyor. Fakat pek çok konu yazarın da izah ettiği gibi belge bulunmaması nedeniyle gözlemlere danarak yazılmış. Eser okunduğunda Türkiye’nin idari ve siyasi sisteminde, basın camiasında Sabetaycıların etkili olduğu düşünülüyor. Eserde en dikkatimi çeken konu ise Atatürk’ün okuduğu Şemsi Efendi Okulu’nun kurucusunun asıl adının Şimon Sevi adında bir Sabetay olması ve bu okula ilk dönemler sadece Sabetay cemaatinden olan kişilerin kabul edilmesi. Çok daha sonraları cemaat dışından da kişilerin okula kabul edildikleri anlatılıyor. Yazar İsrail’in 2. cumhurbaşkanı Ben Zvi’nin de Sabetaycı olduğunu, dolayısıyla Türkiye ile İsrail arasında bir takım örtülü bağlar olabileceğini ima ediyor.