Cemaleddin Afgani, Hayatı ve Etrafındaki Şüpheler Hakkındaki Yorumlar

Çok ayrıntılı bir şey beklemeyin ancak yine de Afgani hakkındaki iddialara cevap vermeye çalışmış.

Cemaleddin Afgani hakkında oraya atılmış bir çok olumsuz iddiaya cevap niteliğinde yazılmış bir kitap.Cemaleddin Afgani gibi geniş kitleleri etkileme imkanı bulmuş bir düşünürün hayatını merak eden herkesin okumasını tafsiye ederim.Özellikle Cemalettin Afgani'nin aslında afganistanlı olmadığı İranlı olduğu İranın gizli emellerine hizmet ettiği,İngilizlerle işbirliği içinde olduğu,yahudi ve masonlarla derin ilişkiler içinde olduğu,öğrencilerini çoğunun hristiyan olduğu gibi bir çok iddiaya cevap veriyor.İyi okumalar.

Afgani, modern dönemde İslam'ı ideolojik ve siyasal bir çerçevede ele alan öncü reformist ve aktivist bir kişilik. Özellikler 20.yy İslami hareketlerin ideolojik temeli olmuş. Bu yüzden faydalı bir kitap olduğunu düşünüyorum.

Yazar, Cemaleddin Afgani ile ilgili bir çoğu dedikodu niteliğinde olan ama oldukça ciddi iddiaların kimisine deliller sunmak yoluyla, kimisine de Afgani'nin hayatı ve mücadelesi üzerinden yaptığı makul yorumlarla cevap vermeye çalışmış. Okuduğunuzda aklınızda hâlâ bazı şüpheler kalacaktır belki ama şu an itibariyle Afgani hakkında Türkçeye çevrilmiş en ciddi çalışmalardan birisi kesinlikle

ibrahim sarmış hoca tarafından çevirilmiş afgani hakkında mutlaka okunması gereken bir kitap, tarafsız bir şekilde anlatılarak afganin yaşamı ve felsefesiyle ilgili kafalarda hiçbir şüphe bırakmıyor.

Afganiyi araştırmak isteyenler için şuanlık tavsiye edilecek bir kitap değil. Ama acele olarak yüzeysel bilgiler elde edilir. Eser daha yaralı hazırlanılabilirdi. Etrafındaki şübheleri anlatmış yazar fakat eserlerinden pek alıntı yapmamıştır.

Kitap güzel,derli toplu bir şekilde Afgani'nin mücadelesini anlatmış.Türkçeye çeviren İbrahim Sarmış Hoca'dan da Allah razı olsun.Sadece bu yapılan haksızlıkları ele aldığı kısımları çok uzatmış gibi geldi.Onun dışında Afgani'yi merak edenler için güzel bir kaynak.

Oldukça faydalı bir eser. Titiz, samimi bir çalışmanın mahsülü. Bilhassa Abdulhamid Han ile Efgani arasındaki münasebeti çok güzel ifade etmiş. İsmet Bozdağ'ın Abdulhamid'in Hatıraları adlı eserinin Bardakçı'nın dediği gibi (Hayal ürünü) olduğuna biraz daha ikna oldum. Zira Abdulhamid'in Efgani'yi hedef alan (sözde) hatırasında, aralarındaki ilişkileri düşününce, tutarsızlıkların olduğu muhakkak. Konuyla ilgilenenlerin okuması gereken bir kitap.

Kendini davasına adayan insanlar tarih boyu hep saldırılara uğramışlardır. Bu saldırılar onların karşısında olanlardan geldiği gibi, onların tarafında olması gereken, fakat onları anlamayanlardan da gelir. Cemaleddin AFGANİ de kendini davasına adayan ve bu davanın çilesini çektiği halde haksız saldırılara uğrayan büyük insanlardan biri. Bu kitap O'na yapılan haksızlıkları cevaplandıran oldukça güzel bir kitap.

Afgani'nin etrafında oluşturulan karanlık şüphelerin arasından Afgani'nin aslında aydınlık olan yüzünü bizlere gösteren,etrafındaki şüpheleri güçlü delillerle dağıtan bir eser.. Ancak bu eserden önce Afgani'nin düşünce ve felsefesini tanımak için Muhammed el-Behiy'in İslami Direniş ve Islahat isimli kitabının okunması bu eserden alınan verimi arttıracaktır..

Kitap,19, yüzyılda yaşamış olan ve etrafında iyi ve kötü birtakım düşüncelerin dönüp durduğu bir insanı konu ediyor.Bu insan Cemaleddin Afgani ismiyle bilinen ve çağının dini,siyasi ve kültürel çevreleri tarafından çokça tanınan meşhur bir insandır.Cemaleddin Afgani adından da anlaşılacağı gibi Afganlıdır.Afganistan da başbakanlık yapmış daha sonra yönetim ile ters düşüp dünyanın çeşitli bölgelerine seyahatler edip davası için uğraşmış bir insandır.Osmanlı,Hindistan,İngiltere,Mısır,İran gibi çeşitli yerlerde uzun süreli bulunmuştur.Fransa da Paris de bulunmuş ve orada bir cemiyet kurup bu cemiyet adına bir de gazete çıkarmıştır.En son Osmanlı İmparatorluğunda yaşamış ve ölmüştür.

Cemaleddin Afgani hayatını İttihad-ı İslam davasına harcamış bir şahsiyettir.Bunu yazdığı eserlerden anlamak çok da zor değildir.Fakat Cemaleddin Afgani açık sözlü ve cesur yapısı itibarı ile çok hasım sahibi olmuştur.Özellikle Osmanlı gibi bir devlette tarikatları ve mezhep taassubunu eleştirmesi,kendisine karşı sert bir tutum alınması ile sonuçlanmıştır.Bu sebeptendir ki hakkında yerli yersiz bir çok dedikodu ve yalan ortaya çıkmıştır.
Bir insanı hiçbir delile dayanmaksızın sadece kulaktan dolma bilgilerle eleştirmek veya tekfir etmek bizim milletin en bariz özelliklerinden olmuştur.Bir insan hayatı boyunca yazıp çizmiş biri ise onun yazıp çizdiklerini incelemek ve bu şekilde bir hükme varmak daha doğru ve adaletlidir.Bu konuda biraz daha zamana ihtiyaç var galiba.

Cemaleddin Afgani üzerinde oldukça yazılıp çizilmiş bir şahsiyet.Kimi onu yerin dibine sokarken kimi de göğe yükseltmekle meşgul.Gerçek Cemaleddin Afgani nerede !
Kitabın yazarını kısmen objektif bulduğumu söylemeliyim.Kısmen diyorum çünkü;yazarda oldukça fazla bir Afgani hayranlığı var ve bu da Afganiye yöneltilen bazı haklı eleştirileri de tevil etmeye çalışmasından anlaşılıyor.Oysa yazar önsözde “cerh ve tadil” esaslarına göre hareket edeceğini söylemişti.Bunu kitabın bir eksikliği olarak not edelim.

Kitap Cemaleddin Afgani’nin hayatını kısa bir şekilde anlatarak başlıyor.Daha sonra ki bölümde ise ona yönetilen eleştirileri tek tek ele alıp çürütmeye çalışıyor.Bu noktada da kısmen başarılıdır diyebiliriz.Oldukça mantıki açıklamalar yaparak bu işi yerine getiriyor.Zaten bu bölüm kitabın en uzun bölümü olması ile dikkati çekiyor.Daha sonra ise Cemaleddin Afgani’nin yazmış olduğu-zan edersem yazdığı tek kitapta budur-Er-Reddu Al-ed Dehriyyin “Materyalistlere reddiye” kitabının bir özetini veriyor ve yorum yapıyor.Sonra da Fransa da çıkarmış olduğu El Urvetul Vuska isimli gazetede ki makalelerini özet olarak veriyor ve yorum yaparak bitiriyor.

Gerçekten de çok önemli bir aksiyon adamı olan Cemaleddin Afgani hakkında birçok şey söylenmiş ve yazılıp çizilmiştir.Kimi onu İngiliz ajanı olarak görmüştür kimi de sapkın bir adam olarak.Fakat elini vicdanına koyan ve doğru dürüst bir araştırma yapan herkes şu hakkı teslim edecektir ki;Cemaleddin Afgani samimi,ilim sahibi ve mücadeleci bir Müslümandır.