Güneyce - Rize Sözlüğü Hakkındaki Yorumlar

Rizeliyim ama Güneyceli değil. Yine de bizim oralarda kullanılan kelimelerin çoğu var kitapta. Memleketi Rize ve civarına dayananlar için; büyüklerimizin kullandığı ve artık onlar bu dünyadan gittikçe daha az duyar olacağımız kelimeleri, deyimleri elimizin altında tutmayı sağlayacak bu kitap. O açıdan çok değerli.
Bir eleştiri; verilen kelimelerin epeyce bir bölümü, o yöreye ait türkçede olmayan farklı kelimelerden ziyade, zaten türkçe olan ve türkçe söyleyişe çok benzeyen kelimelere ait. Bunlara yer verilmese de olurdu diye düşünüyorum, gereksiz yere kitabın hacmini genişletmiş oldular. Ya da son kısımda, anlamları zaten türkçede aynı olduğu için, anlamları verilmeden liste şeklinde verilebilirdi.

Kitap,Rize'nin Güneyce adlı bir nahiyesinin adını taşıyor.Güneyce bir nahiye olduğu için şu an ona bağlı köyler yok.Çok evvelden Güneyce ilçe idi belki de Osmanlı döneminde,sonradan İkizdere kuruldu ve ilçe oldu.Köyler de bu yeni ilçeye bağlanmış oldu.Güneyce,Trabzon rize sınırından yukarı doğru çıkıldığında 30 km kadar ilerde bulunuyor.Benim babam da Güneyce doğumlu olduğu için hemen her sene giderim,yani memleketimiz.Yazarda Güneyce doğumlu yani hemşerim oluyor.

Yazar bölgenin dilini bir ufak sözlükte toplamak istemiş ve kısmende başarılı olmuş diyebiliriz.Aslında ben bu çalışmayı tam olarak yeterli gördüğümü söyleyemem.Keşke kelimelerin manalarını verirken bazı etimolojik açıklamalar yapmış olsaydı çok iyi olurdu.Ayrıca bölgede çok fazla sayıda rumca kelime de kullanılmaktadır.Bu kelimelerin hangi dillerden olduklarını da tespit edip yazmış olsaydı Aliyy-ül ala olurdu.Kitapta ayrıca bölgeye ait bilmeceler ve "atma türkü" diye tabir edilen şiir metinleride var.Kitabı alınca o şiir metinlerinden büyükanneme okudum.Ben başlayınca o gerisini getiriyordu.Sizin anlayacağınız çoçukluğunda ezberlemiş olduğu bu şiir metinleri hala aklında.Bir iki örneği aşağıya alıyorum.

Dereye bal kabağı
Yuzun altun tabağı
Cozun çor olsun horoz
Ne tez ettun sabahı

Kaşlarun kara idi
Cozlerun ala idi
O senun cuzelluğun
Başuma bela idi

Oy başum ağuriyi
hastami olacağum
Cormişim rüyasini
Yardan ayrilacağum