Romalıların Yükselişi ve Düşüşü Hakkındaki Yorumlar

Montesquieu'ya göre sürekli olarak bütün uluslarla savaş halinde olan Romalıların daha mükemmeli bulur bulmaz derhal kendi adetlerinden vazgeçmeleri dünya hakimiyetlerinin en büyük nedenidir. Çöküşü de halkın sürekli hale gelen kargaşalıklardan zayıf düşmesi, senatonun öneminin kalmayışı ve imparatorluğun savunulmasında Romalı olmayanlara gereğinden fazla güven beslenmesidir. Sırf bugünün Roması ABD'yi anlamak için bile önemli bir eser...

Montesquieu aydınlanma çağının temel direklerinden biri. Özellikle "Kanunların Ruhu" adlı yapıtının günümüz siyaset terminolojisine ne gibi katkılar yaptığı malum. Bu eserinde kitabın arkasında bahsedildiği gibi Türkler ve Doğu toplumları hakkında yadırgadığımız tespitler var. Ancak zannedilmesin ki Montesquieu bunları oturduğu yerden incelemeden , inançları yoluyla yazsın. Doğu'yu gezmiş , incelemiş ve bunlara göre tespitlerini yapmıştır. Bizim yadırgadığımız tespitleri genelde Batılı değerleri evrensel kabul ederek Doğu'nun buna uymaması temeli üzerine oturmuştur. Bunu kabul etmemiz mümkün olamaz. Ancak gerek bu eserinde gerekse diğer eserlerinde sürdürdüğü bu tutuma bakarak genel bir Montesquieu değerlendirmesi yapmak pek doğru olmayacaktır. Edinilmesi gereken eserlerden diye düşünüyorum.