Nasıl Yapmalı? Hakkındaki Yorumlar

Roman, siyasi olarak değişim sürecindeki 19.yüzyıl Rusya'sına odaklanır. Çernişevski bir devrimci olarak Rusya'da kurulacak yeni düzen için ''yeni insanlar'' tasarlamıştır. Romandaki karakterler Çernişevski'ye göre kahraman veya olağanüstü kişiler değil, olması gereken ve çağın ruhu olan kişiliklerdir. Roman karakterleri mantıksal egoizmi ilke benimsemiş ve ne yapacaklarsa kendi çıkar ve mutluluklarını düşünerek yapmaktadırlar. Her durumu mantıkla açıklayabilmenin mümkün olduğunun vurgulanması Dostoyevski tarafından Yeraltından Notlar'da eleştirilmiştir. Roman belirli bir bölüme kadar sürükleyici gitse de sonlara doğru konudan sapmalar yaşanmıştır. Romanın sonu ise yoktur, absürt bir şekilde bitirilip bazı konularda da iç tutarlılığının olmadığını düşünmekteyim. Çernişevski'nin üslubu ise ilgi çekicidir. Bir anda kendisi söze girip okuyucu ile sohbet edip edebiyattaki klasik estetik anlayışını eleştirir. Yayıncı ve çevirmen açısından ise gayet başarılı bir iş çıktığını söyleyebilirim.

İşte muhteşem bir kitap. 1860’larda hapiste yazılan bu uzun kitap roman şeklinde yazılmaya başlanmış ancak normal romanlardan çok farklıdır. Çarlık Rusyasında, otoriter ve adaletsiz yönetim altında, dünyayı cennete çevirmek için ne yapmak lazım’ın kitabıdır. Kadın-Erkek ilişkilerinden, evliliğin ruhundan, servete tapan ebeveynlerin çocuk üzerindeki etkisinden, gerçek dürüst erdemli yaşamın ne olduğuna, bir şirketin gerçek amacından şeffaf açıklanan karın işçiler arasındaki dağıtımına, çorak arazilerin yeşillendirimesinden, makine kullanımının kime fayda sağladığına kadar, eğlencenin, sevginin, çalışmanın ve genel olarak yaşamın anlamına kadar pek çok şey içerir. Boşuna Lenin’in favori kitaplarından birisi olmamıştır. Bu kitabın Rus Halk Devrimine, binlerce sayfa boyunca sadece kapitalist para kazanma yöntemini eleştiren Das Kapital’den daha fazla fayda sağladığı düşünülmektedir. Dünyayı cennete çevirmek isteyen erdemli insanlara şiddetle tavsiye ederim.