Bu eser,dönmelik konusunda okuduğum en kapsamlı eserlerden biri diyebilirim.Oldukça geniş bir kaynakça kullanılarak kaleme alınmış iyi bir çalışma.Dönmelik konusunda okuduğum diğer çalışmalardan çok farklı bir literatür kullanılmış olması bu konuda araştırma yapacak insanlar için oldukça faydalı olabilir.Fakat bu kitabın kaynak olarak kullanıldığını daha önce hiç görmedim.Bunu herhalde kitabın 2002 yılında ilk baskısını yapması ile açıklayabiliriz.Fakat bundan sonra ki çalışmalarda bu kitabın sık bir biçimde kaynak olarak kullanılacağı kanaatindeyim.
Yazar kitabın iç kısmına hiç kaynak ve dipnot koymamış-sadece mütercimin bir iki dipnotu hariç-Fakat metin içerisinde alıntı yaptığı kaynaklara sürekli bir şekilde atıfta bulunarak bu eksikliği telafi etmiş gibi görünüyor.
Yazarın giriş yazısından anladığımıza göre İstanbul da Robert kolejin de fizik hocalığı yapmış.Ayrıca İstanbul ve Osmanlı üzerine de bazı çalışmaları var.
Kitap oldukça objektif bir şekilde kaleme alınmıştır.
Yazar konu ile çok ilgilenmiş adeta kendi deyimi ile Sabatay sevi’nin izini sürmüştür.Onun gezdiği yerleri bile tek tek dolaşmış ve toplayabildiği kadar bilgi toplamıştır.Kitabın en sonun da ki Sabatay Sevi’nin mezarının yeri meselesi için Arnavutluğa bile gitmiştir.
Bu konu ile ilgilenen ve bu hakkında araştırma yapan biri olarak yazara katılmadığım tek nokta şu ki;yazar Sabatay Sevi den sonra ki cemaatin parçalanış şekli ve nedenleri konusun da biraz isabetsiz kalmıştır.Bunun dışında kitapta dikkate değer bir yanlışlık bulamadım.
Kitap remzi yayınlarından çıkmış ve oldukça güzel bir kapak tasarımı var.Ayrıca kitabın iç mizanpajı da gayet başarılı diyebilirim.Kağıt kalitesi için aynı şeyleri söyleyemem fakat baskı kalitesi ve kullanılan hoş punto da oldukça dikkat çekici.Ayrıca kitabın orta kısmına 10 sayfa kadar bir fotoğraf ve gravür bölümü eklenmiş ki bu gayet güzel olmuş.Bu fotoğraf bölümü ise 1, hamur kağıda basılmıştır.Keşke bütün kitap 1, hamur kağıda basılmış olsaydı.
Bu kitabı konu ile ilgilenen arkadaşlara tavsiye ederim.Ayrıca yazarın bu kadar araştırma ve didinmeden sonra yapmış olduğu son tespit dikkat çekicidir.Bu tespit çok hoşuma gittiği için aşağı alıyorum.Yazar Arnavutluktan döndükten sonra son olarak Üsküdar da ki dönme mezarlığına gider ve çıkarken…..
“Onları sessizlikleri ile baş başa bırakarak mezarlıktan ayrıldım ve Bülbül deresi’nden sahile kadar yürüdüm.İçimde bu serüvenin asla sona ermeyeceğine dair bir his vardı;anlaşılan Sabataycı hareketin üzerini örten gizem perdesini aralamak,Mesihlik destanının eksik sayfalarına ulaşmak imkansızdı.Artık bu hikayenin bir sonu olmadığını,en azından benim için asla sona ermeyeceğini biliyordum.”
Katılmamak elde değil…