Kayıp Aydınlanma & Orta Asya'nın Altın Çağı Hakkındaki Yorumlar

yesevihan

22.01.2026

Avrupa'nın ilimde ancak 1300 yılında Türk medeniyetinin aydınlık çağı düzeyine gelebildiğini kaydeden yazarın tasavvuf konusunda yetersiz değerlendirmeleri var. Yarısı doğru yarısı yanlış hükümler.

***
Yine de okunmaya ve düşünmeye değer noktaları yakalamış. Türk-İslam dünyasının tefekkür alanındaki gerileme sürecini etkilediği iddia edilen argümanları (Ticaret yollarının değişmesi, Moğol istilası vb.) teker teker ele alarak yanlışlığını gösteriyor.

***
Tasavvuf konusundaki yetersizlik Türkistan tasavvufunun önemli isimlerinin İslam'ın bölgede yayılışındaki rolünü fark edememesi noktasında zirveye ulaşıyor. Yesevî Seyyid Ata ile Kübrevî Seyfeddin Baharzi'nin Berke Han ve Özbek Han'ın müslümanlaşmasındaki ve tarihi dönüştürmelerindeki kritik rollerini görememiş. Seyyid Ata'nın ismi kitapta hiç geçmiyor.
Bu iki ismin rollerini anlamak için Ötemiş Hacı'nın TTK yayını Çengizname'si okunabilir.

Yanıtla

2

1

Destekliyorum 1

Bildir

emre3453

14.01.2026

Okuyucu için faydalı bir çalışma olmuş bence. Genel olarak Türkiye'de sürekli bir argüman olarak sunulan Batı'nın orta çağ bataklığında savrulduğu yıllarda İslam coğrafyasında yaşanan bilimsel ve sosyo-kültürel gelişimlerin hat safhada olduğu bilinir. Çalışmayı bu bağlamdan ayıran özgünlük ise Arap yarımadası veya İberya dışındaki gelişmelere, isimlere ve tartışmalara Orta Asya özelinde yer veriyor olması. Bu açıdan kitap Türkler için ayrıca bir önem kazandığı söylenebilir. Dil olarak anlaşılabilir ve akıcı olduğunu da söyleyebilirim

Yanıtla

2

0

Destekliyorum 1

Bildir

ismail hakkı eröz

23.05.2024

Kitabın konusu 800 – 1200 tarihleri arasında (kültür ve medeniyet, teknoloji, ticaret, ekonomi vs ) Orta Asya da bir aydınlanma olduğu ve bunun dünyaya/Avrupa’ya ışık tuttuğudur. O dönemdeki yönetimlerin, Nizamülmülk, İbn-i Sina, Razi, Ömer Hayyam, Bîruni, Buharî, Gazalî gibi birçok bilim insanının hangi şartlarda hangi konularda (matematik, tıp, astronomi, coğrafya, fizik, mühendislik, sanat - edebiyat ve kültür, ilahiyat, felsefe) katkılar yaptıkları anlatılıyor. Aynı tarihsel dönem bazıları tarafından “İslam’ın Altın Çağı” olarak kabul ediliyor. Bu fikirde yabana atılacak bir fikir değil.

Herkese ve özellikle tarih meraklılarına tavsiyemdir. Eser ciddi bir araştırma ürünü. Yazarın bazı görüşlerine katılmayabilirsiniz. (benimde katılmadığım görüşleri var.) Buna rağmen akıcı bir dille yazılmış okumaya değer bir eser.

Yanıtla

14

1

Destekliyorum 4

Bildir

ARSLAN ERPENÇE

24.01.2026

islam'a kim ne katmış öğrenmek için okunması gerek.
islam coğ. felsefe, bilim, mimarî ne varsa orta asya'da.
özetle arabın dine katkısını da dolaylı olarak görebileceğiniz okunası eser.
hayyam'a hayran olmamak için ayrıca çaba göstermek lazım.

Yanıtla

0

Destekliyorum

Bildir

vizharan

20.12.2025

Orta Çağda İslam ve Orta Asya hakkında çok güzel bilgiler mevcut

Yanıtla

0

1

Destekliyorum

Bildir

Mehmet Doğru

11.11.2025

Orta Asya Islam ve Türk kültürünün 1000 yil önce yaptıklarini çok güzel şekilde anlatmış.

Yanıtla

2

1

Destekliyorum 1

Bildir

Engin Kaytar

23.10.2025

felsefi açıdan bir bakış açısını tarihin her noktasına değinmiş bir kitap. yazar ilk başta bunaltsada gerçekten aydınlatma yaşayacağız bir eser. mutlaka tavsiye ederim.

Yanıtla

1

2

Destekliyorum 1

Bildir

Senem Öz

08.10.2025

Kapsamlı ve anlaşılır. Döneme dair şaşırtıcı birçok bilgi barındırıyor. Tavsiye ederim.

Yanıtla

1

2

Destekliyorum 1

Bildir

denizçy

01.10.2025

Mustafa Merter Hocanın bir yayında tavsiyesi üzerine aldım. Çok beğenerek ve bir solukta okudum diyebilirim. Herkese tavsiye ettiğim mutlaka kütüphanenizde bulunması gereken kitaplardan bence.

Yanıtla

1

Destekliyorum 1

Bildir

Esranur Akdemir

22.09.2025

Kitap güzel ben yarım bıraktım sebebiyse bu kitabı okuyacak kadar tarih coğrafya bilgimin olmaması. Benim gibi olanlara kitabı alıp sayfalarında yazan şeyleri araştıra araştıra okumanızı tavsiye ederim. Böyle su gibi okuyacak kadar bir bilgim yoktu. Ancak kitabın dili vs gerçekten güzel vaktim olduğunda anlattığım şekilde layıkıyla bitirmek istiyorum

Yanıtla

1

Destekliyorum 1

Bildir

Ataberk Karaoğlan

29.08.2025

Bugünkü Orta Asya'ya bakıldığında aklınızın ucundan geçmeyecek medeniyet unsurlarının, yüzyıllar önce ata toprağı sayılabilecek bir coğrafyada olduğuna ışık tutan bu eser, okuyucu için ufuk açıcı bir belge niteliğinde.

Yanıtla

0

1

Destekliyorum

Bildir

Dümbük 58

03.05.2025

Celal hocanın bir konuşmasında duydum ve aldım iyikide almışım muazzam bir kitap okuyan herkese şimdiden keyifli vakitler

Yanıtla

4

2

Destekliyorum 2

Bildir

Ötüken

23.04.2025

Çok geç keşfettiğim bir kitap oldu.
Her Türk gencinin lise yıllarından itibaren elinde bulundurması ve okuması gereken bir kitap olduğunu düşünüyorum. Zira gireceği sınavlarda çok işine yarayacaktır.

Yanıtla

3

1

Destekliyorum 2

Bildir

pascalman

18.04.2025

müthiş bir eser kesinlikle tavsiye ederim

Yanıtla

2

1

Destekliyorum 1

Bildir

Co. Pilot

15.04.2025

Bir yazarın konuşması esnasında ismini öğrendim kitabın ve aldım. İlk fırsatta okuyacağım.

Yanıtla

2

Destekliyorum 1

Bildir

Mehmet Yıldırım

07.03.2025

Çok akıcı dili olan, bilgilendirici ve okuması keyifli bir kitap. Herkese tavsiye ederim.

Yanıtla

1

Destekliyorum 1

Bildir

Aykaç7645

27.02.2025

Yüzlerce eserden yararlanılarak on yılı aşkın bir sürede yazılan eserin vermek istediği mesaj= Orta çağ da altın çağını yaşayan İslam medeniyetinin sadece Araplara maledilmesinin yanlış olduğunun Türk ve Fars ırkının halı hazırda olan birikimlerinin katkısıyla bu seviyeye ulaşıldığını belirtir. Ki İbn-Sina,Farabi,Harezmi,Cezeri,Hazini,Ali kuşcunun arap olmaması da bu savını fazlasıyla destekler.

Yanıtla

2

1

Destekliyorum 1

Bildir

phenomenen

10.02.2025

merak ile satın aldım,iyi bir tercih yapmışım.

Yanıtla

2

1

Destekliyorum 1

Bildir

kulözkan

07.02.2025

Müslümanların yaşadığı coğrafyanın bilime sundukları katkı, batılı bir araştırmacı kaleminden anlatılmış. Olayların günlük hayatın içerisine de girmesiyle bir hikaye tadı da vermiş, bu sebepten sıkıcı olmuyor okurken. Öğrencilerime zaman zaman kitaptan pasajlar okuyorum.

Yanıtla

4

1

Destekliyorum 2

Bildir

heldyavuz

12.01.2025

Harikulade bir baş ucu kitabı. Bize dayatılan Batı merkezli dünyanın öncesinde aslında Doğu'nun ne kadar geliştiğini öğrenmek bakımından mutlaka okunması gereken bir kitap. Bazı yerlerde objektiflikten uzaklaşsa da faydalı bir eser.

Yanıtla

2

1

Destekliyorum 1

Bildir

cevi35

12.11.2024

Muazzam bir eser. İslam dünyasının düşünsel doğuşu, gelişimi ve Timurlular zamanındaki son nefesi... Iyi bir tercüme ve kaliteli bir baskısı var. Dilinin akıcı olduğunu da belirtmeliyim.

Yanıtla

1

Destekliyorum 1

Bildir

rüzgarlıbayır

22.10.2024

Yazar iyi bir araştırmacı. Ancak, Müslümanlardan sürekli “Arap İstilacılar” şeklinde bahsederken Makedonyalı İskender in bugünkü Kafkasya da 60bin kişilik ordusuyla savaştığını söylerken istilacı olduğunu söylemiyor. Tipik bir oryantalist kitabı.

Yanıtla

11

2

Destekliyorum 8

Bildir

müverrih

07.08.2024

Tek kelimeyle, harika!

Yanıtla

2

1

Destekliyorum 1

Bildir

Ceyda Uzunyayla

13.07.2024

Muazzam bir çalışma. Meraklısı için kütüphanesinde mutlaka bulunması gereken bir eser.

Yanıtla

1

Destekliyorum 1

Bildir

iş314

21.05.2024

Bu kitap yıllarca okunur çok dğerli eser. Kapağı da gayet kaliteli. Muazzam

Yanıtla

2

0

Destekliyorum

Bildir

ataaysu

05.05.2024

Bu güne kadar kendi konusunda yazılmış en güzel kitap diyebilirim. Bu sebeple pek çok kişiye tavsiye etmişimdir.

Yanıtla

3

2

Destekliyorum 1

Bildir

semspare

03.05.2024

kitap alabildiğine oryantalist bir yaklaşımla kaleme alınmış. Özellikle Gazneli Mahmut hakkında yazılanları okuduğumda dehşete düştüm. İslama yaptığı hizmetlerden dolayı halife tarafından onurlandırılan, ilim ve bilim insanlarına döneminde olabildiğince sahip çıkmaya çalışan bir hükümdara bu kadar kötü, ağza alınmayacak şekide anlatılması tabiki emperyalist bir yaklaşımla mümkündür. Yazarın, İbn-i Sina’nın vefatı hakkında, fazla cinsel münasebetinden ötürü bağırsak kanserinden öldüğü şeklindeki aktarımını neye dayanarak yazdığını ise hayretler içerisinde okudum. Türkleri barbar, medeniyetten uzak, sadece işinin asmak kesmek olduğu şeklindeki izlenimi oldukça objektiflikten uzak, yazılabilcek ölçüde subjektif yazılmış bir eserdir. Bu yalan dolan ki bakarsanız dipnotlarından bile anlayacağınız oldukça yanlı kaleme alınmış eseri okuyacağınıza, Haşim Şahin’in Orta Zamanın Türkleri ya da İlber Ortaylı’nın Türklerin Tarihi adlı eserlerini okumanızı tavsiye ederim.

Yanıtla

15

9

Destekliyorum 6

Bildir

Reis4207

02.05.2024

Mükemmel bı çalışma tekrar tekrar okunmalı

Yanıtla

1

Destekliyorum

Bildir

hombre_luz

11.01.2024

Orta Asya'nın dününü öğrenmek için okunmalı. Dili akademik ama çok zorlamıyor.

Yanıtla

3

1

Destekliyorum

Bildir

gulen67

13.11.2023

semerkant veBuhara gezimin hemen sonrasinda okuma şansina sahip olduğum için mutluyum.Orta Asya idare kronolojisini ve Islam bilim adamlarinin asıl kokenlwrini ve yaptiklarini anlamam açisindan muhteşem bir eseedi

Yanıtla

3

1

Destekliyorum

Bildir

caglayan006

26.09.2023

Harika bir çalışma; hem halk dilinde hem de akademisyen..

Yanıtla

2

1

Destekliyorum

Bildir

Emre Kocakurt

23.08.2023

Hocamızın tavsiyesi ile almıştım. Orta Asya'nın bilinmeyen hazinesi.

Yanıtla

3

1

Destekliyorum

Bildir

Hüseyin Güven

19.08.2023

Orta Asya’nın medeniyet tarihini kapsamlı bir şekilde anlatan eser. Bununla birlikte İslam medeniyetinin düşüş sebebinin Türklerin Orta Asya’da tarih sahnesine çıkması ve yükselmesi gibiymiş verilmesi yazarın klasik oryantalist bakış açısına sahip olduğunu gösteriyor. Materyalizm ve felsefeden uzaklaşıldığı için Orta Asya devletlerinin gerilediği öne sürülmüş.

Yanıtla

9

1

Destekliyorum 1

Bildir

KY-2948623

25.07.2023

tavsiye üzerine aldığım Orta Asya'nın kültürünü öğrenmek acısından nadide kitaplardan

Yanıtla

2

0

Destekliyorum

Bildir

kedi velisi

21.07.2023

Hocamın tavsiyesi ile aldım. Okunması gereken mühim kaynaklardan biri.

Yanıtla

2

0

Destekliyorum

Bildir

ozgur reis

12.07.2023

baştan söyleyeyim herkesin kütüphanesinde bulunması gereken bir eser doğunun kayıp çağı...

Yanıtla

2

0

Destekliyorum

Bildir

Şenol Uğur ÇINAR

16.02.2023

Türklerin çalınan tarihinin, batının ırkçı saçmalıklarının sinsice işlendiği aynı zamanda kıymetli bilgiler de veren bir eser

Yanıtla

1

6

Destekliyorum

Bildir

Rahmi Seyhoğlu

26.01.2023

En az yüz kişiye aldırdım. Ancak okunduktan sonra belli birikime sahip kişilerce tartışılması gereken bir kitap. 9-10-11-12-13 yüzyılar İslam dünyasının ve özellikle Horasan havzasının tartışıldığı çok güzel bir eser. İslam medeniyetinin Horasan havzasında şekillendiğini başka medeniyet ve kültürlerle nasıl mücadele ettiğini anlatan muazzam bir eser.

Yanıtla

3

2

Destekliyorum

Bildir

Necmon

29.12.2022

Altın değerinde bir kitap.

Yanıtla

2

1

Destekliyorum

Bildir

Kadir Sağdıç

24.12.2022

niye biz ortadogudan farklı düşünüyoruz, orta asya anadolu inancını nasıl sekillendirdi, bizim hikayemiz

Yanıtla

0

1

Destekliyorum

Bildir

vafa mammadova

24.12.2022

çok güzel ve mutlaka okunması gereken kitaplardan biri

Yanıtla

0

1

Destekliyorum

Bildir

topaloğlu

01.12.2022

Tarihi süreç çok güzel bir biçimde gözden geçirilmiş. Mutlaka okunmalıdır diye düşünüyorum.

Yanıtla

1

Destekliyorum

Bildir

rüveyde sena EROL

27.11.2022

aydınlanma adına güzel bir eser

Yanıtla

0

1

Destekliyorum

Bildir

seviperisi

17.11.2022

tarihçiler çok sevecek bence . güzel eser

Yanıtla

0

1

Destekliyorum

Bildir

Mustafa ŞAHİN

11.11.2022

Çok değerli bir kitap herkesin arşivinde bulunmalı

Yanıtla

0

1

Destekliyorum

Bildir

okuyanvegezenbilir

07.10.2022

Çok beğendiğim bir eser oldu :)

Yanıtla

0

1

Destekliyorum

Bildir

Çağ Gürle

23.09.2022

Çok faydalı bir kitap ancak alanda uzman değilseniz çokça ön okumaya ihtiyaç olacaktır.

Yanıtla

0

1

Destekliyorum

Bildir

handan0654

12.09.2022

Orta Asyayı daha iyi anlamak adına tavsiye edeceğim bir kitap

Yanıtla

2

1

Destekliyorum

Bildir

*Alfa*

09.09.2022

Güzel bir inceleme ama bu incelemeye konu topraklar üzerinde bu kitap sonrası geleceğe dair kaygılarım var. Bir bakıma yeni göz dikilen hedef burası

Yanıtla

1

2

Destekliyorum

Bildir

H_A_M_Z_A

28.08.2022

Çevirisi güzel bir kitap ancak İngilizcenin cümle yapısı nedeniyle cümleleri anlamakta zorluk çekebilirsiniz. Kronolojik bir tarih çizgisinde dönemin bilimadamlarını tek tek ele almış. İçinde bazı resimler var ancak resimler anlatılan konudan çok yerleştirilmiş.

Yanıtla

0

1

Destekliyorum

Bildir

Sepetim

Kayıp Aydınlanma & Orta Asya'nın Altın Çağı Hakkındaki Yorumlar

Destekliyorum