“Okuyacağınız bu roman, ne kadar çok sevdiğimi ancak yazmaya başlayınca anladığım ülkem için duyduğum giderilememiş hasretin ve derin acının belgesidir.”
Arjantinli yazar Gloria Lise’nin “Arjantin’in Kirli Savaşına Dair Bir Roman” alt başlığını taşıyan kitabı Şafakta Ayrılık’a dair beklentilerim büyüktü, biraz hayal kırıklığına uğradığımı söylemem lazım. 24 Mart 1976’da Arjantin’de bir darbe oluyor, yazar aynı gün 15 yaşına basıyor. Hayatının geri kalanı boyunca doğum günlerini o darbenin karanlık hatırası altında kutlamak zorunda kalmış ve nihayetinde ortaya tam olarak aynı günde başlayan bu roman çıkmış.
Sevgilisi işçi hareketinin liderlerinden biri olan ve o gün öldürülen Berta adında bir genç kadının şehirden kaçışıyla başlıyor anlatı. Berta taşraya, annesinin hiç tanımadığı ailesinin yanına gidiyor, bir yandan hayatta kalmaya çalışıyor, bir yandan geride bıraktığı arkadaşlarının ölüm haberlerini alıp, ortadan kaybolan 30.000 insanın hikâyelerini bölük pörçük de olsa duydukça hissettiği vicdani yükle boğuşuyor, bir yandan da bu hiç tanımadığı insanların yanında kendine dair bir sürü yeni şey öğreniyor; ülkesiyle, dünyayla, kendiyle ilişkisi değişiyor, dönüşüyor.
Roman yayınlandığında Arjantin’de büyük bir teveccühle karşılanmış, yaşadıkları kanlı dönemin bireysel acılarıyla yüzleşmelerine aracı olduğu, en apolitiğinden en aktivistine herkesi yaralayan bu dehşete dair çok şey söylediği için bunu anlayabiliyorum; ancak bu iyi bir roman mı derseniz, bence değil. Çok iyi yazılmış kısımları olmakla beraber bence teknik açıdan problemli bir metin; çok sayıda karakter var, çoğu bir an görünüp sonra kayboluyor, baş kahramanımız Berta dahil kimseyle doğru düzgün ilişki kuramıyoruz, ne bireylerin hikâyeleri derinleşiyor ne arkada sürüp giden dehşete dair doğru düzgün bilgi edinebiliyoruz, böyle bir tuhaf, her şeyden biraz gibi bir şekilde akıyor ve zaten de incecik olduğundan bitiveriyor.
Vahşeti hiç tasvir etmeden de okurun içinde hissetmesini sağlayabilirsiniz, bunu çok iyi beceren kitaplar okudum, sanırım Gloria Lise de bunu denemiş ama bence olamamış, bana nüfuz edemedi maalesef.
