Of of of, bu nedir ya? BU NEDİR? Bayıldım, mest oldum! Javier Cercas sen sahiden müthiş bir yazarsın ve okuduğum her metninle çıtayı daha da yükseltiyorsun, büyük hayranlık duyuyorum sana, çok büyük.
Çok acayip birini anlatıyor Cercas: Enric Marco. İkinci Dünya Savaşı sırasında Almanya'da Flossenbürg toplama kampında kaldığını, savaştan sonra geri döndüğünde ise Franco rejimiyle mücadeleye giriştiğini iddia eden ve tüm bunlara uygun bir otobiyografi yaratıp iç savaş sonrasında bir kahramana dönüşen, cesareti ve dik duruşu onurlandırılan; ülkenin en büyük sendikalarından birinin başına geçecek denli yükselen biri o. Bir sahtekar. Bütün bir ülkeyi kandırmış biri, Cercas'ın deyişiyle "hafıza sektörünün" öncüsü, "kendisinin romancısı", bir hikâye yazıp onu oynamış biri o, kitsch bir toplumsal hafıza kurgulayıcısı.
Cercas hikâyeyi duyduğunda tüm yurttaşları gibi büyük bir merak duyuyor, yazmaya niyetleniyor ama yazmak onu anlamayı gerektireceği için, haklı çıkarmak ve anlamak arasındaki ince çizgide doğru yürüyemeyeceği endişesiyle vazgeçiyor. (Hatta Mario Vargas Llosa "tam senin karakterin" demiş Cercas'a, sahiden, tam onun karakteri, binbir boyutlu, binbir yüzlü bir adam.) Ama birkaç yıl kaçtıktan, kendini sadece kurmacaya hasrettikten sonra yapmaya karar veriyor.
Bu kitabı yazmanın kendi kariyeri ve hayatı açısından da elzem olduğunu anlıyor çünkü ve Enric Marco'nun öyküsünü kurmaca ve hakikat arasındaki ilişkiyi anlamak için bir malzeme olarak kullanmaya karar veriyor. Kitaba kendi araştırma ve yazım sürecini de dahil ediyor, belki bunları derdinin Marco gibi bir sahtekarı temize çıkarmak olmadığını ispatlamak için yapıyor ama iyi ki yapıyor. Sık sık tekrarladığı bir cümle var metinde: "kurmaca kurtarır, hakikat öldürür." Bu eksende düşünüp duruyor yazarken ve kurmacanın nerede bitip hakikatin nerede başladığını bulmanın imkansız olduğu bu öyküden imkansız bir roman devşiriyor.
Ne anlattım bilmiyorum, bu muazzam metni anlatmak mümkün mü onu da bilmiyorum gerçi. Tıpkı Bir Anın Anatomisi gibi kurmacanın tüm imkanlarını kullanan; hafızayı, toplumsal travmayı, ahlakı her yönüyle deşen kusursuz bir metin. Lütfen okuyun.
Roman kategorisinde yer alan kitap aslında bir belgesel roman. II.Dünya Savaşı'nda Nazi Almanya'sı tarafından toplama kampında tutulduğunu iddia eden İspanyol bir sahtekar olan Enric Marco'nun hayatını yani kurmaca ile gerçeğin ustaca sorgulandığı farklı bir kitap. Hem çok akmadı hem de okumayı bırakamadım.
