"Tanrı ölmüştü: Evvela o. Romantizm de ölmüştü. Şövalyelik ölmüştü. Şiir, roman, resim, hepsi ölmüştü. Tiyatro ve sinema, ikisi de ölmüştü. Edebiyat ölmüştü. Kitaplar ölmüştü. (...) Aşk ölmüştü. Ölüm ölmüştü. Bir sürü şey ölmüştü. Öte yandan bazı şeyler ölmemişti ya da henüz öyleydi. Yaşam henüz ölmemişti. Devrim ölmemişti. Irk eşitliği ölmemişti. Nefret ölmemişti."
Ne kadar nefis bir açılıştır ya bu?
Ali Smith ile yolculuğum sürüyor ve anlaşılan o ki yolculuk her dönemeçte daha da güzelleşecek, zira Kış'a bayıldım. Öncelikle nacizane tavsiyem: kitapları arka arkaya okuyunuz. Zira muhtemelen arka arkaya okumamanız halinde kaçırmanız çok olası olan incecik ve fakat fark edince müthiş lezzet katan iplerle bağlanmış durumdalar. (Okuyacaklara bir minik ipucu: Sophie'nin Paris seyahatine dikkat ediniz, sır orada gizli.)
Döneyim kitaba. Sonbahar için "Bir Brexit romanı bu, evet, ama daha çok bir Avrupa romanı bence ki milyonuncu kez söylüyorum; Avrupa'nın nüvesi üzerine daha çok düşünmemiz gerektiğine inanıyorum" diye yazmıştım - Kış, ondan daha bile Avrupa'ya dair bir roman bence.
Noel için bir araya gelen 4 kişinin ve o 4 kişinin biricik öykülerinin ardında dönüşen, dönüştüren bir çağın, Avrupa'nın son 50 senesinin öyküsü bu. Arka kapakta öyle güzel tariflemişler ki, alıntılamadan edemeyeceğim: "Ali Smith, Mevsim Dörtlemesi'nin ikinci kitabında kelimelerini kar gibi üstümüze yağdırıyor. Bugünümüz tüm o sahte gerçekliğiyle, geçmişimiz de çıplak bir duvar gibi karşımıza dikiliyor. Fantezi alegoriyle iç içe geçerken Smith, dört farklı hayatı tek bir eve davet ediyor. Kapıları kapatıp bu malikâneyi bir karküresi gibi sallıyor. Nihayetinde geçmiş geleceğe bürünürken hakikat açığa çıkıyor."
Tam da bu - kelimeler kar gibi üzerime yağdı gerçekten. Ol(a)mamış aile ilişkileri, yarım kalmış, öfkeli aşk hikâyeleri, imgelerimizi gerçek sanışlarımız, kurtarılamamış bir dünya, büyük vicdan sınavını verememiş bir insanlık, kendi çöküşünü davul sesleriyle karşılayan koca yaşlı kıtamız Avrupa. Bu kitap hepsinin hikâyesi, bu kış hepimizin kışı.
Kış'ın her şeye rağmen umutsuz bir kitap olmadığını da söyleyip bitireyim. Çok sevdim. İlkbahar için çok heyecanlıyım.
