Gürcü yazar Nana Ekvtimishvili'nin 2021 Uluslararası Booker Ödülü'nün uzun listesinde yer alan Armut Bahçesi kitabı epey sert bir konuya odaklanıyor: post-Sovyet Gürcistan'da zihinsel engelliler için kurulmuş bir yatılı okulda yaşayan Lela ve arkadaşlarının hikâyesini okuyoruz; maalesef ki fiziksel & psikolojik şiddet, zorbalık ve istismar da hikâyenin içinde kendine bolca yer buluyor.
Aslen sinemacı olan Ekvtimishvili'nin ilk romanıymış bu, açıkçası bu kitapla ilgili beklentilerim daha yüksekti. Anlattığı hikâye her ne kadar güçlü olsa da bir şekilde karakterle ilişkilenmekte, yaşadıkları korkunç deneyimleri hissetmekte zorlandım, yazarın üslubu bana yeterince güçlü gelmedi. Belki de kendisinin sinemacılığındandır, yer yer sanki ancak canlandırılınca duygusunu geçirebilecek, senaryovari bölümler vardı kitapta.
Bu ara çevirilere çok homurdandım ama maalesef yine aynı şey oldu; kötü çeviri beni çok zorluyor. "mişti" diye biten bir cümlenin ardından "di"li cümle kurup bir sonraki cümlede tekrar "mişti"ye dönemezsiniz ya, yapmayınız artık. Türkçe 101 bu, çevirmenim diyorsanız cümleler arasında çat çut zaman kipi değiştiremezsiniz, bunlar nasıl çevirmenin, editörün, son okumacının kulağını tırmalamaz, dil duygusu nasıl devreye girmez ben anlamıyorum, gerçekten okurken bütün odağım dağılıyor, kopuveriyorum metinden.
Sonuçta biraz yavan ve sönük buldum, Booker listesinde yer alan kitaplar genelde üzmüyor ama bu defa öyle olmadı. Belki de adaylığının yolunu açan İngilizce çevirisi bambaşkadır, bilemiyorum. Ama çarpıcı bir öykü, bir kitabı tek başına iyi yapmaya yetmiyor işte. (Konusu da benzediği için aklıma Nickel Çocukları'nı getirdi, onda da öykünün gücüne rağmen kitabı sevememiştim.)
Bu hikâyeden çok sarsıcı bir film olur fakat. Belki Nana Hanım filme de çeker bu öyküyü, kim bilir?
