"Nereden geldiğini tahmin edemediği Arapça haykırışlar, tezahüratlar, sloganlar etrafını sarıyor. Hapishane onunla gurur duyuyor. Şakakları uğulduyor. Yaşasın Cezayir! Gardiyanlar birdenbire, panikle değilse de baş dönmesiyle sarsılmış görünüyorlar; mahkûmlar her ne kadar kilit altında olsalar da varlıkları etrafı kaplıyor, umutları kapıların demirlerini kırıyor. Bir yüreği engelleyebilecek hiçbir devlet yoktur. Hayaller, onun aklını kemirir."
1984 doğumlu Fransız yazar Joseph Andras'ın -rekabet ve yarışmanın edebiyat kültüründe yeri olmaması gerektiğine inandığını belirterek reddettiği- Goncourt Ödülü'ne layık görülen ilk romanı "Yaralı Dostlarımıza", 1954-1962 arasında Cezayir'de süren savaş döneminde giyotine gönderilen tek Fransız vatandaşı olan Fernand Iveton'un öyküsünü anlatıyor.
Can kaybı olmayacak şekilde, boş bir alana sadece Fransa'nın baskıcı politikalarına karşı dikkat çekmek üzere bir bomba yerleştirmeye çalışırken yakalanan, üstelik bomba patlamamasına ve kimse ölmemesine rağmen idam edilen bir insanın öyküsü bu. Zamanın ruhunun; çıldırmış, kurban isteyen bir toplumsal histerinin öldürdüğü binlerce insandan bir diğeri dünya tarihinde.
Andras; Iveton'un yakalanıp işkence görmesi, hapse atılması, tek günlük bir mahkemeyle hüküm giymesi ve idam edilmesine kadar geçen son 6 ayına odaklanırken, zaman zaman flashbacklerle gençliğine, karısıyla tanışmasına, çocukluğuna da götürüyor bizi. Yazarın dili oldukça mesafeli, ancak bu mesafede epey sağlam bir teknik hakimiyet de var: hiçbir ajistasyona bulaşmadan bu trajik mevzuyu içinizde hissetmenizi sağlamayı beceriyor yazar.
Aktivizmin sınırları nelerdir, savaşçıyı/kahramanı teröristten ayıran çizgi nerede çekilir, adalet sadece hukuki bir kavram mıdır, toplumlar nasıl kolektif çılgınlıklara kapılıp adalete tuzaklar kurar... Alttan alta bu soruları soran bir metin bu.
"Halkı devletten korumak için girişilen bir kahramanlık öyküsü" olması itibariyle aklıma Norman Ohler'in Harro ile Libertas'ını getirdi, yeri gelmişken onu da anayım. "Yaralı Dostlarımıza" bence onun kadar iyi bir kitap olmamakla beraber, benzer hislerle okudum. Kısa ama güçlü, epey çarpıcı bir metin.
Gerçeğin çevresinde şekillenen, harika bir kurmaca. Llosa okumuş olan okurlar için tanıdık bir akışı var.
Fransız kökenli bir Cezairlinin, bombalı eylemini ve takibinde, onu idama götürecek olan yargılanma sürecini anlatıyor. Bunu yaparken, komünistliğine dair hikayenin yanında, eşiyle ilişkisini de doğru bir dozda derinleştiriyor yazar.
Kısa ama etkili, vurucu bir romandı.
