Bruno Schulz’un Tarçın Dükkanları kitabı senelerdir kütüphanemde bekliyor, kendisiyle tanışamadan imgesiyle tanıştım - Maxim Biller’ın minik novellası “Bruno Schulz’un Zihninin İçinde” ile. Alman yazar Maxim Biller’ın Türkçeye çevrilen ilk kitabı bu, sonra başka eserleri de çevrildi, bu kitaptan kendisiyle ilgili tam bir fikir edinemediğim için onlara da bakacağım.
Yazarı bol bir kitap bu, kahramanı yazar, kahramanın muhatabı yazar. Merkezde Polonyalı yazar Bruno Schulz var. Yaklaşmakta olan İkinci Dünya Savaşı’nı ve Nazi dehşetini sezen Schulz (ki zaten 1942’de gestapo tarafından sokak ortasında vurularak öldürülecekti), kendini evinin bodrum katına kapatarak Thomas Mann’a uzun bir mektup yazmaya başlıyor. “Burada siz olduğunuzu iddia ederek gezen biri var” diye başlıyor yazmaya ve Mann’ın dikkatini çekmek için bolca kurmaca ekliyor mektubuna.
Ünlü yazarın, kitaplarının yurt dışında yayımlanmasına yardımcı olabileceğini ve böylelikle Drohobych’i terk etmek zorunda kalmayacağını uman Schulz’un mektubu, ilerledikçe tuhaflaşıyor; gerçeklik, rüya ve kâbus arasında gidip gelen tuhaf bir iç hesaplaşmaya dönüşüyor.
Şöyle diyor arka kapakta: “Maxim Biller bu novellayla, insanlığın evrensel hikâyesini gerçeküstü öğelerle görkemli mitlere dönüştüren Bruno Schulz’un dünyasına eşsiz bir hayal gücüyle yeniden hayat veriyor.” Schulz’u tanımadığım için bu bağlantıyı ben kuramadım ancak şehre doğru yaklaşmakta olan kolektif deliliği iliklerimde hissettim okurken. Çocuklar, güvercinler, öğretmenler - herkese sinmiş bir delilik, bir tekinsizlik hali var, sanki başlarına geleceklerin provasını yaparmış gibi bir halleri var tüm karakterlerin. Öyküye eşlik eden çizimler de bu duyguyu güçlendiriyor.
Schulz’a dair bazı gerçek bilgileri alıp tuhaf gerçeküstü unsurlarla birleştiren, epey yaratıcı ve özgün bir metin sonuçta bu - hem Biller’ı, hem Schulz’u okumak için bir istek ve merak uyandırdı içimde. Arz ederim.
