Danimarkalı yazar Olga Ravn'ın Uluslararası Booker Ödülü'nün kısa listesine de kalmış olan "Personel"i, söylendiği kadar acayip bir kitap hakikaten. Hem bildiğimiz dünyada geçmiyor, hem teknik olarak bildiğimiz romanlardan çok farklı yazılmış; bambaşka.
Gelecekte, Altıbin isimli bir uzay gemisindeyiz. Geminin mürettebatı insanlar ve insan yaratısı "insansı"lardan mütevellit, bütün kitap da bu kişilerin tanık beyanlarından oluşuyor. Geminin misyonunu, orada yaşananları, tüm süreci bu kaydedilmiş beyanlardan okuyoruz. Görevde beklenmedik sorunlar çıkıyor, insanlar ve insansılar gemideki "nesne"lerle öngörülemedik ilişkiler geliştiriyorlar ve beyanlar gitgide acayipleşiyor. Gerisi spoiler olur, yazmayayım.
Kitabın orijinal adında bir de alt başlık varmış: "A workplace novel of the 22nd century" - 22. Yüzyıldan Bir İş Yeri Romanı. Gördüğüm kadarıyla yabancı baskıların da kapağında yok ama iç kapakta yer alıyor herhalde, Can Yayınları bu alt başlığı kullanmayı niye tercih etmemiş merak ediyorum; çünkü bu küçücük başlık işin seyrini epeyce değiştiriyor. Evet bu kitap bir bilimkurgu ama bir yandan da hayır değil. Olga Ravn'ın tariflediği, kapısız, penceresiz, gökyüzünün gözükmediği, herkesin kendine, etrafındakilere ve nesnelere yabancılaştığı, hayali kokular duyumsadığı, tuhaf deri hastalıkları geliştirdiği o kapalı mekân; bugün pek çoğumuzun çalıştığı iş yerlerinden ne kadar farklı acaba? Bu kitabı bir bilimkurgu olarak değil, günümüz geç kapitalizminin sunduğu korkunç çalışma koşullarının biraz yoğunlaştırılmış bir versiyonun anlatıldığı bir kitap olarak okuyunca bambaşka bir şey çıkıyor ortaya ve bence böyle bakmak kitabın gücünü ve etkisini muazzam biçimde artırıyor.
Yazarın okura aslında çok tanıdık duyguları çok mesafeli bir yerden aktaran dili, tüm bu yabancılaşma hissini besleyerek kitabın anlattığı koşulların vücut bulmasını sağlıyor resmen. Çok yalın, çok poetik, çok güçlü bir metin bu. Özellikle yapay zeka ve insan yaratısının sınırları üzerine çokça konuştuğumuz bu dönemde muhakkak okunması gerektiği kanaatindeyim. Ben çok etkilendim.
"Beni insanlar yaratmış olabilir, ama ben şimdi kendi kendimi yaratmak üzereyim."
Güzel bir bilimkurgu fikrini sadece tanıkların anlatımıyla anlatmış yazar. Uzay gemisinde insanlar ve insansılar diye iki tür var. Ve bir cinayet işleniyor. Diyaloglardan (daha doğrusu monologlardan) olayı tam olarak anlayamıyoruz bu bir eksik durum kitap için. Ama kitabın amacı uzak gelecekte insan zihnine ve bedenine sahip gerçekçi canlıların yol açacakları ve yaşatacakları gerçeklikler. Romanın bir yerinde insan tanıklardan biri, insansılarda çıkan problemleri ve zihinlerinin itaat etmemesini yeni bir türün oluşumuna bağlıyor ve bunun karşısında müdahale etmemeliyiz doğaya karışmamalıyız diyor
Satın Alma OnaylıBu ürün yorum sahibi tarafından satın alınmıştır.
İnsan olmanın ne demek olduğu üzerine yazılmış çarpıcı bir kitap. Bir araştırma gemisi içinde geçiyor hikaye. Uzay gemisi personelinin tanık beyanlarını okuyoruz bu romanda. Her beyanla birlikte hikaye şekilleniyor ve bununla beraber araştırmaya sebep olan asıl olaya ve bu olayın sebeplerine doğru ilerliyoruz.
