Saramago’nun henüz 25 yaşındayken yazdığı ve vaktiyle “Günah Diyarı” gibi korkunç bir isimle yayımlanan ilk romanı Dul’u sonunda okudum. Bugüne dek tam 30 tane Saramago kitabı okumuş bir insanım, bana bu metni okutsanız ve “yazarını tahmin et” deseniz sayacağım ilk 50 isim içinde Saramago olmazdı. O kadar Saramago olmayan bir kitap yani! Ama işte, çok sevdiğim yazarların ilk romanları her zaman bende bir tür şefkat yaratıyor, “ya, sen büyüyünce neler neler yazacaksın, biliyor musun” gibi bir duyguyla okuyorum.
Bir kere Saramago henüz alameti farikası olan bol virgüllü, az noktalı dilini icat etmemiş, diyalogları metnin içine gömmeyi keşfedememiş, henüz o çok sevdiğimiz müdahaleci anlatıcıyı doğuramamış kendinden. Ama yapacak elbette, daha çok genç, çok toy. Son derece konvansiyonel bir dille yazılmış bir roman bu okuduğumuz. Zaten Saramago da metni içine sindiremediğinden bir daha yayınlatmamış, 2022’de doğumunun yüzüncü yılı nedeniyle ilk kez Portekizce dışındaki dillerde yayınlandı.
Dul, Portekiz taşrasında geçen bir öykü. Hangi yılda olduğumuz meçhul ama sanki 19. yüzyılın başları olmalı. Çiftliğin beyi Manuel Ribeiro aniden ölüyor ve dul eşi Maria Leonor işin başına geçmek zorunda kalıyor. Genç kadın bir yandan iki çocuğuyla, bir yandan araziyle uğraşırken diğer yandan genç bedeninin arzularını ne yapacağını çözmeye çalışıyor. Aslına bakarsanız ziyadesiyle klişe bir öykü okuduğumuz ama işte Saramago o yaşında bile bu öyküye unutulmaz bir unsur katmayı başarmış: evin baş hizmetçisi, Maria’nın sağ kolu Benedita. Muhafazakar ve gelenekçi bir damarı temsil eden Benedita ile Maria Leonor arasındaki gerilimi o kadar, o kadar iyi yazmış ki, of yarabbim.
Saramago’nun çok sevdiğim bir cümlesi vardır, şöyle: “Kitaplarımın kurtarıcıları kadın karakterler. Erkekler iyi insanlar olmadığından değil, elbette öyledirler, değilseler de isteyince olabilirler, ama ne yapsalar kadınların yanında toy çırak gibi kalırlar.” Daha ilk romanından bir kadın hikâyesi yazmış olması bu açıdan hiç şaşırtıcı değil kanımca. Evet acemice yazılmış bir metin bu ama yine de çok ışıltılı yanları mevcut. Bir büyük yazar doğacak, işte tam da buralardan.
Nobel ödüllü José Saramago'nun, 25 yaşındayken kaleme aldığı ilk romanı. Onlarca kitabını okuduğum ve aşina olduğum klasik Saramago'yu bulamasam da, genç bir yazarın ilk romanına göre oldukça profesyonel yazılmış bir eser.
Kocası bir hastalık sonucu ölen ve iki çocuğuyla dul kalan Maria Leonor'un kocasından kalan çiftliğin tüm işlerini eline almasıyla başlayan bir hikaye. Ve bence romandaki asıl karakter hizmetçi Benedita. O sadece Maria Leonor'a hizmet eden bir hizmetçi değil, Maria'nın geleneksel tarafı. Yazar bence Benedita'nın kişiliğinde gelenekselliğin ve ahlakın, arzular karşısındaki acı ve sert tavrını kişiselleştirmiş. Hizmetçi Benedita güçlü bir karakter ve toplumun geleneksel baskısal yansıması veya belki de yaptıkları evlenememiş olmasının getirdiği ahlaksal bir kıskançlık. Okuyucu buna karar verecek. Lakin kitabın sonundaki Dr.Viegas'ın ölümü alt metinde neler ifade ediyor, yazar neyi gizli anlam olarak yerleştiriyor buda yine okuyucuya kalıyor.
Satın Alma OnaylıBu ürün yorum sahibi tarafından satın alınmıştır.
Geçmişten günümüze dul kadınların toplum içinde maruz kaldığı psikolojik baskı romanda etkileyici biçimde anlatılmış.Eski dönem romanlarında sıkça görüldüğü gibi hizmetliler kendilerini yalnızca çalışan olarak değil,evin düzeni üzerinde söz sahibi bir otorite gibi görebiliyorlar.Hizmetçilerin kahyası konumundaki Benedita,Maria üzerinde belirgin bir otorite kurar ve Maria'nın kendisini sürekli tedirgin hissetmesine neden olur.Buradaki sorun yalnızca sınıf farkı değil,işveren ile çalışan arasındaki sınırların belirsizleşmesidir.Benedita’nın tavırlarında görev bilincinin yanı sıra bastırılmış duygular ve kıskançlık hissi de sezilir.Daha şefkatli bir yaklaşım sergilenseydi,Maria Leonor’un bazı hatalarının bu kadar büyümemesi mümkün olabilirdi.Saramago,karakterlerin iç dünyasını güçlü betimlemelerle ortaya koyarak toplumsal baskının birey üzerindeki etkisini ustalıkla yansıtmış, ancak romanın en düşündürücü ve belirsiz yanı,hiç kuşkusuz finali.
Satın Alma OnaylıBu ürün yorum sahibi tarafından satın alınmıştır.
Yazarın ilk kitabı olmasına rağmen karakterlerin duygu durumlarını çok güzel aktarmış. Betimlemeler harika. "Körlük" kadar olmasa da bu kitabını da beğenerek okudum.
Satın Alma OnaylıBu ürün yorum sahibi tarafından satın alınmıştır.
Nobel ödüllü bir yazar olarak eserlerini okuduğumuz (Josè Saramago) bütün acemiliklerden uzak,klasik uslupla kaleme aldığı ve yıllar sonra ,yeniden okunmayı bekleyen gizli bir hazine...
